Akdeniz bölgesinde görülen yılan ısırığı vakalarının 10 yıllık geriye dönük analizi

Amaç: Çalışmamızın amacı, bölgemizde bulunan yılan türlerinin yarattığı zehirlenme kliniğinin şiddeti, kullanılan antivenomun etkinliği ve dozu, hastaların hastanede kalış süresini etkileyen faktörler, kalıcı sekel gelişim oranlarının değerlendirilmesi gibi değerli verileri literatüre kazandırmaktır. Materyal ve metot: Çalışmamız 1 Ocak 2014 - 31 Aralık 2023 (10 yıl) tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Erişkin Acil Servisine yılan ısırması sebebiyle başvuran hastalarda gerçekleştirildi. Hastaların, hastaneye başvuru anındaki demografik (yaş, cinsiyet) verileri, özgeçmiş bilgileri, başvuru şekli, vital parametreleri, zehirlenme evresi, kan değerleri, uygulanan tedaviler, antivenom verilme şekli ve süresi, komplikasyonlar, yatış süreleri, sonlanım şekilleri ve sekel durumları değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza alınan hastaların % 67,1'i erkek olup yaş ortalaması 49,8±16,7 yıldır. Hastalarımızın acil servise başvuru anında, % 26,8'inin Evre 0, % 33,9'unun Evre 1, % 28,9'unun Evre 2 ve % 10,4'ünün ise Evre 3 zehirlenme tablosuna sahip olduğu tespit edildi. Çalışmamızda hastaların % 68,1'ine antivenom uygulandığı, toplam antivenom uygulanma dozu ortalamasının 3,4±1,8 vial olduğu saptandı. Tüm hastalarda antivenom uygulama süresinin 30-60 dk olduğu görüldü. Çalışmamızda hastaların % 8,4'ünde antivenoma bağlı alerji geliştiği belirlendi. Alerjik reaksiyon gelişimi olan hastalarda yatış süresi daha uzun ve TDP uygulama sıklığı daha yüksek saptandı (p<0,05). Çalışmamızdaki hastaların hastanede yatış süresinin ortalama 2,0±1,5 gün olduğu tespit edildi. Dış merkezden sevk ile gelen hastaların, geliş zehirlenme evresinin, aldığı antivenom dozunun ve hastanede yatış süresinin istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu görüldü. Isırılma yeri değerlendirildiğinde ise üst ekstremite ve parmak ısırıklarının evresinin daha yüksek olduğu tespit edildi.(p<0,05). Çalışmamızda hastaların hastanede kalış süresinin WBC, PTZ, INR, glukoz, BUN ve d-dimer değerleri ile pozitif; platelet değeri ile negatif korelasyon verdiği saptandı. Hastaların kalıcı sekel durumuna bakıldığında ise, 3 hastada minimal eklem hareketlerinde kısıtlılık, 1 hastada parmak ampütasyonu, 1 hastada kalıcı nörolojik sekel olduğu görüldü. Sonuç: Halen yılan ısırıkları ülkemizde kırsal kesimde oldukça önemli bir sağlık problemidir. Antivenom tedaviye erişim hayat kurtarıcıdır. Sevk ile gelen hastaların yatış süresinin daha uzun, evrelerinin daha yüksek olması erken antivenom tedavi almanın önemini göstermektedir. Üst ekstremite ve parmak ısırıklarının evrelerinin daha yüksek olması nedeniyle bu bölge ısırıkları özellikle kompartman açısından daha ciddi takip gerektirir. Bölgemizde ortalama 4 vial antivenom kullanımının, uygulama süresinin 30-60 dk olmasının, çoğu hastada etkin iyileşme sağladığı, mortalite yokluğu ve sekel oranlarının oldukça düşük olması nedeniyle söylenebilir. Bölgemizde erken etkin tedavi, dinamik takip süreci ile hastaların tamamına yakınının iyileştiği, hayatı tehdit eden antivenom alerjisi sıklığının düşük olduğu, çok nadiren komplike vakalarda plazmaferezin bir tedavi alternatifi olduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: Yılan ısırmaları, acil servis, antivenom