Akdeniz iklim koşullarında pasif ev standartlarının uygulanabilirliğinin sinirsel bulanık mantık ile tahmini ve tasarım sürecine dahil edilmesi: Yarı olimpik kapalı havuz örneği

Pasif Ev enerji tasarrufu sağlayan, binanın tasarım aşamasında karar verilen veya mevcut binalara uygulanabilen bir inşaat konseptidir. Soğuk iklimlere sahip ülkelerde kullanımı yaygın olan Pasif Ev, sıcak iklimlerde de uygulanması son yıllarda sadece küçük ölçekli yapılar için başlamıştır. Daha önce sıcak iklimlerde büyük ölçekli geniş mekanlarda uygulanmayan bu konseptin ısıtma ve soğutma yükünü hafifletebilmesi ve uygulanabilirliği araştırılmaktadır. Çalışma kapsamında Pasif Ev modeline sahip kapalı havuz yapısının sıcak iklimde uygulanabilirliği için Akdeniz iklim koşullarına sahip Antalya ili için örnek çalışma yapılacaktır. Bu çalışma ile Türkiye'nin Akdeniz iklimine sahip bölgeleri için sonuç oluştursa da hem Türkiye'nin diğer iklimleri hem de diğer ülkelerdeki kapalı havuz yapılarına örnek rehber oluşturulmaktadır. Bu bağlamda yapay zeka yöntemi ve sinirsel bulanık mantık tekniği ile elde edilen verilerin mimari tasarıma yön vermesi, pencere duvar oranını, cephede gölgelendirme elemanlarının varlığını, yapı elemanlarının ısıl geçirgenlik değerleri ve binanın yönlenmesi gibi parametrelere bağlı olarak değişkenlerin enerji ihtiyacını en az düzeyde sağlayabilecek şekilde sonuçlar ortaya koymaktadır. Elde edilen verilerle büyük ölçekli bir binada en uygun model için birçok sonuç ortaya çıkmıştır. Binanın yönüne karar verilmesi, havalandırma veya gölgelendirme ihtiyacının olup olmamasına göre, pencere duvar oranını bulabilmeleri ve bina yapı malzemeleri seçilmesi gibi yapım için mimari tasarıma yön verici parametrelerin oluşturulması sağlanmıştır. Çok kriterli seçim yapmanın zor olması nedeniyle sinirsel bulanık mantık yöntemi uyarlamalı ağ tabanlı bulanık çıkarım sistemi (ANFIS) ile bu karar verme aşamasını kolaylaştırarak literatürde mimari tasarımın sinirsel bulanık mantık yöntemi ile kullanılması yönünde de bir yenilik olmaktadır. Çalışmada ortaya çıkan modelin doğruluk oranı gerçek veriler ile ANFIS arasındaki regresyon analizine göre R² değerinin 0,9997 olduğu belirlenmiştir. Bu durumda doğruluk payının %99 olduğunu göstermektedir. Büyük ölçekli yapıda binanın kuzey, güzey, doğu veya batı olarak yönlendirilmesi ile pencere ve duvar oranlarının %10 ve %90 olduğu durumlarda yüksek oranda enerji verimliliği sağladığı saptanmıştır. Bina yapımında seçilecek malzemelerde yalıtımın kullanılmasının enerji verimliliğine önemli katkısı olduğu da elde edilen verilerle belirlenmiştir. Yapı elemanlarının ısıl geçirgenlik değeri ve pencere camı özelliklerinin de mimari tasarımda Pasif Ev konseptine uyması yönünden araştırılması ve TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standartına göre hesaplamalar yapılarak yapıda kat yüksekliği, mekan büyüklüğü, pencere duvar oranlarına göre kıyaslamalar yapılarak ısı kayıp oranlarının etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçların Antalya'da işletime devam eden kapalı havuz yapısına uygulanması ile elektrik ve doğal gaz giderlerinin maliyet hesabı yapılarak kış dönemi yaklaşık %60 ve yaz dönemi yaklaşık %15 kar edilebileceğini göstermektedir. Bu çalışma ile inşaatta özellikle Türkiye Akdeniz ikliminde var olan eksikliklerin tamamlanması yönünde bilgi sağlanmaktadır.