Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi aile hekimliği polikliniğine başvuran 18 yaş üstü bireylerde sigara içme oranları ve bırakmaya hazırlık düzeyleri

Amaç: Bu çalışmada Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş üstü bireylerde sigara içme ve bağımlılık durumlarını, sigara bırakma konusunda düşüncelerini, sigara bırakmaya hazırlık düzeylerini saptamayı amaçladık. Yöntem: Araştırmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı araştırma görevlilerinin erişebildiği, 18 yaş ve üzerinde, araştırmaya katılmayı kabul eden 350 hasta dahil edilmiştir. Kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmada Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18 yaş üstü bireylerde sigara içme oranları ve bırakmaya hazırlık düzeyleri anketi kullanılmış, anket 2012 yılında Türkiye'de yapılan Küresel Yetişkin Tütün Araştırması anketinden uyarlanarak hazırlanmıştır. Anket yüz yüze görüşme tekniğiyle doldurulmuştur ve halen sigara kullanan katılımcıların Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi'ne göre bağımlılık düzeyleri belirlenmiştir. Veriler IBM SPSS Statistics 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı analizlerde ortalama ve standart sapma, kategorik verilerin analizi için ise Ki-kare testi kullanılmıştır. P<0.05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 214'ü (%61,1) erkek, 136'sı (%38,9) kadın olmak üzere toplam 350 kişi katılmıştır. Çalışmaya katılanların 131'i (%37,4) hayatı boyunca hiç tütün ürünü kullanmadığını, 95 kişi (%27,2) halen her gün tütün kullandığını, 6 kişi (%1,7) halen ara sıra tütün kullandığını, 118 kişi (%33,7) geçmişte kullanıp bıraktığını belirtmiştir. İçilen sigara sayısına göre incelendiğinde şu anda tütün kullanan 101 katılımcı arasında 32 kişi (%31,7) günde 10 adetten daha az, 48 kişi (%47,5) 11-20 adet, 6 kişi (%5,9) 21-30 adet, 15 kişi (%14,9) 31 adet ve daha fazla sigara kullanmaktadır. Şu anda tütün kullanan katılımcıların %53,2'si (n=116) 15-20 yaşları arasında tütüne başlamıştır. Katılımcıların tamamının her gün kullandıkları tütün ürünü sigara olup, bu kişilerin %84,2'si toplamda 7 yıl ve daha fazla süre tütün kullanmıştır. Sigara içen katılımcılardan %66,3'ü tütün bağımlısı olduğunu belirtmiş, %32,3'ü Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi puanlamasına göre çok düşük düzeyde bağımlıdır. Katılımcıların %53,0'ü bırakma isteğinin yüksek, %48,5'i bırakma motivasyonunun yüksek olduğunu belirtmiştir. Sigarayı bırakan katılımcılardan %95,8'i yardım almadan bıraktığını, %61,0'i bırakmasında sağlık sorununun etkili olduğunu belirtmiştir. Sonuç: Bu çalışmada katılımcıların sigara içme oranları ve bırakmaya hazırlık düzeyleri belirlenmiş ve bunları etkileyen faktörler karşılaştırılmıştır. Sigara bağımlılığı, toplumun sağlığını tehdit eden önemli bir halk sağlığı sorunudur. DSÖ bu ciddi sorunu önlemek için 6 temel strateji içeren MPOWER raporunu yayınlayarak ülkelere tütün ile mücadele için neler yapılması gerektiğinin yol haritasını vermiştir. DSÖ'nün 2013 yılında yayınladığı rapora göre tütün kontrolü planını uygulayan ilk ülke olarak ülkemiz örnek gösterilmiştir. Ancak ülkemizde tütün kullanım oranları hala yüksektir. Sigara içmenin zararları ve sigara içenlerin bırakmaları yönünde desteklenmesi konularında daha fazla çaba gösterilmelidir. Sigaranın bırakılması konusunda aile hekimlerinin önemli yeri vardır. Aile hekimleri hastalarla her görüşmede sigara kullanım durumunu sormalı ve sigara içenlere, özellikle sağlık sorunu olanlara ve gebelere bırakmaları önermeli, etkin sigara bırakma yöntemleri konusunda (farmakoterapi, danışmanlık/tavsiye) bilgilendirme yapmalıdır. Sigara bağımlılığının erken yaşlarda başlaması ergenlerin sigara bağımlılığı hususunda önemli bir risk grubu olduğunu göstermektedir. Bu sebeple en az sigarayı bırakma konusunda sağlanan başarılar kadar, sigaranın hiç denenmemesini sağlamak da üzerinde önemle durulması gereken bir konu haline gelmektedir. Anahtar Kelimeler: Sigara bağımlılığı, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Sigara Bırakma