Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne solunum semptomu ile başvuran romatolojik hastalık tanılı hastaların akciğer bulgularının incelenmesi

Giriş ve amaç; Pediatrik romatizmal hastalıklar, başta kas-iskelet sistemi olmak üzere multisistemik kronik hastalıklar grubudur ve kronik inflamasyon ile karakterizedir. Pulmoner komplikasyonlar dahil olmak üzere birçok sistemik komplikasyonla ilişkilidir. Ancak akciğer tutulumu morbidite ve mortalite için önemli bir risktir. Romatizmal hastalıklar; akciğer parankimini, akciğer damarlarını, hava yollarını, solunum kaslarını, plevrayı ve göğüs duvarını tutabilir. Akciğer tutulumu romatolojik hastalıkla eş zamanlı olabileceği gibi, bazen hastalığın tipik görünümünden önce de olabilmektedir. Akciğer komplikasyonlarına bağlı klinik bulgular oldukça değişkendir ve optimal tedavi ve takip ilkeleri kesin olarak tanımlanmış değildir. Ancak solunum fonksiyon testleri, akciğer yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografi, bronkoskopi, bronkoalveolar lavaj sitoloji ve kültürleri ve akciğer biyopsisi tanıya yardımcı olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada; romatizmal hastalığı olan çocuklarda pulmoner semptomları tanımak, sonrasında pulmoner tutuluma gidiş açısından olası prediktif radyolojik ve laboratuvar bulgularını değerlendirmek, hangi hastalığın ne tip pulmoner bulgular gösterdiğini saptamak amaçlanmıştır. Hastalar ve yöntemler; 01.01.2014-31.12.2020 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne solunum sistemi semptomu ile başvuran romatolojik hastalık tanılı çocukların dosyaları, hastane elektronik veri sistemi üzerinden retrospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya alınan 80 hastanın başta akciğer bulguları olmak üzere demografik, klinik, laboratuvar özellikleri, eşlik eden diğer kronik hastalıkları, görüntüleme ve solunum fonksiyon testi verileri değerlendirilmiştir. Radyolojik olarak saptanan akciğer bulgusu olanların ve olmayanların verileri, romatizmal hastalıklar arasında akciğer bulgularının ve solunum fonksiyon testi sonuçlarının verileri karşılaştırılmıştır. Bulgular; 80 hastanın 42'si (%52,5) kız, 38'i (%47,5) erkektir. Yaş ortalaması 11,10±4,43 yıl olarak bulunmuştur. Solunum semptomu görüldüğü andaki hastalık süresi ortalama 34,73±53 ay olarak saptanmıştır. Solunum semptomu görüldüğü anda aktif primer romatolojik hastalığı olan 19 (%23,8) hasta mevcuttur. 29 hastada (%36,3) JİA, 26 hastada (%32,5) FMF, 7 hastada (%8,8) SLE, 7 hastada (%8,8) Behçet hastalığı, 16 hastada (%20) diğer romatizmal hastalıklar tespit edilmiştir. En sık görülen 4 romatolojik hastalık arasında, BT çekilen hastalarda patolojik bulgu görülme oranı %82,4 ile en yüksek olan hastalığın FMF olduğu saptanmıştır. Patolojik BT bulgusu olanların oranları SLE'de %66,7, JİA'da %55,6, Behçet hastalığında %40 olarak tespit edilmiştir. 11 hastada (%13,8), %90,9'u astım, %9,1 antrakoz olmak üzere eşlik eden diğer kronik akciğer hastalığı saptanmıştır. Hastaların %21,2'sine solunum yolu enfeksiyonu eşlik etmiştir. En sık görülen başvuru semptomu %72,5 oranı ile öksürük, en sık görülen solunum muayenesi bulgusu ise %18,8 oranında ral olmuştur. Başvuru sırasında akut faz reaktanı yüksekliği hastaların %40'ında tespit edilmiştir. %13,5'inde patolojik EKO bulguları görülmüştür. HRCT veya toraks bilgisayarlı tomografi sonuçlarının %71,1'i patolojik olarak saptanmıştır. BT sonucunda en sık görülen bulgu %26,9 oranı ile nodül olmuştur ve ardından %23 oranında mediastinal lenfadenopati, %21,2 oranında düzensiz dansite/infiltrasyon, %17,3 atelektazi, %17,3 buzlu cam, %11,5 peribronşial kalınlaşma, %7,7 coğrafik patern, %5,7 oranında plevral efüzyon, %3,8 oranında ise pnömoni/konsolidasyon, bronşektazi, hiler lenfadenopati, septal kalınlaşma görülmüştür. Hastaların SFT sonuçlarında en sık görülen patern %54,3 oranı ile restriktif patern olmuştur. SFT sonuçlarının %37,1'i normal, %8,6'sı obstrüktif patern olarak saptanmıştır. BT bulguları hastalıklar arasında karşılaştırılmıştır ancak istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark bulunmamıştır. BT sonucu normal ve patolojik olan hastaların SFT bulguları karşılaştırıldığında ortalama FEV1 ve FVC değeri, BT sonucu patolojik olan grupta anlamlı olarak düşük bulunmuştur. FEV1/FVC oranı ise iki grup arasında anlamlı fark göstermemiştir. FMF hastalığı olanlarda, olmayanlara göre SFT sonucunda restriktif patern görülme olasılığı anlamlı olarak daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Behçet hastalığı olanlarda ise olmayanlara göre SFT sonucunda obstrüktif patern görülme olasılığının anlamlı olarak fazla olduğu saptanmıştır. Laboratuvar bulguları, BT sonuçlarına göre analiz edildiğinde, lökosit sayısı, mutlak nötrofil sayısı ve mutlak monosit sayısı, BT sonucu patolojik olan grupta, normal olan gruba göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. BT sonucuna göre romatolojik parametreler incelendiğinde, C4 değeri 10 mg/dL'nin altında olan hastaların oranı, BT sonucu normal olanlara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. JİA tanılı hastalarda BT sonucunun patolojik olmasını etkileyen faktörler incelenmiştir ve yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, sistemik JİA tanısı olması, yaşanılan yer ve kullanılan ilaçlar ile ilişkili bulunmamıştır. Sonuç: Pediyatrik romatizmal hastalıklara bağlı akciğer tutulumu nadir görülse de morbidite ve mortalite açısından çok önemlidir. Romatizmal hastalıkların solunum sistemi bulgularının spirometri ve gerekirse BT ile değerlendirilmesi akciğer tutulumunun erken tanısı için önemlidir. Spirometri, romatizmal hastalıkların pulmoner tutulumunun tespiti açısından, noninvaziv pratik bir değerlendirme yöntemidir. Anahtar Kelimeler: Pediatrik romatizmal hastalıklar, akciğer tutulumu, HRCT, SFT