Akne vulgarisli hastalarda bedensel duyumları abartma, anksiyete ve depresyon düzeyleri ile hastalık şiddeti arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Akne vulgaris toplumda yaygın olarak görülen pilosebase ünitelerin sınırlı, kronik, inflamatuar ve genetik-hormonal etkileşimi olan dermatolojik bir hastalıktır. Akne yaşamı tehdit etmeyen bir hastalık olmasına rağmen klinik görünümleriyle hem psikolojik bozukluklara neden olabilmekte, hem de depresyondan, anksiyeteye, somatizasyondan psikoza kadar değişen psikolojik faktörlerle tetiklenebilmektedir. Akne hastalarında hastalık şiddeti ile de ilişkili olarak sağlık anksiyetesi, bedensel semptomları daha şiddetli algılama, depresyon ve anksiyete düzeyleri daha yüksek olabilir. Akne hastalarında anksiyete, depresyon ve beden semptomlarını abartma düzeylerinin saptanması hastaların psikiyatrik yönden değerlendirilmesi ile toplum ve aile içerisinde, içinde bulundukları duruma daha kolay adaptasyon ve çözüm arama sürecini kolaylaştırabilir. Bildiğimiz kadarıyla, literatürde akneli hastalarda bedensel duyumları abartma ve sağlık anksiyetesi düzeyini değerlendiren bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; akne vulgaris hastalarında bedensel duyumları abartma, anksiyete ve depresyon düzeylerini değerlendirmek ve bunların hastalık şiddetiyle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Vaka-kontrol, gözlemsel nitelikte olan bu çalışmaya Mayıs 2020-Mart 2021 tarihleri arasında Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi dermatoloji polikliniğine başvurup, çalışmaya katılmayı kabul eden, dermatolojik muayene sonucunda AV tanısı alan 18-45 yaş aralığındaki 123 hasta ve kontrol grubu olarak 100 kişi gönüllülük esasına dayanılarak dahil edilmiştir. Hastaların ve sağlıklı kontrollerin kişisel bilgileri sosyodemografik veri formununa kaydedilmiştir. Veri formunun ardından hastalara, Global Akne Derecelendirme Sistemi, Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği adı verilen dört adet ölçek uygulanmıştır. Bu ölçek değerleri sağlıklı kontrollerle karşılaştırılmıştır. İstatistiksel analizler Jamovi project (2020), Jamovi (Version 1.6.13.0) ve JASP (Version 0.14.1.0) programları ile yapılmış olup ve istatistik analizlerde anlamlılık düzeyi 0.05 (p-value) olarak dikkate alındı. Bulgular: Akne ile başvuran hastaların tüm psikiyatrik ölçek puanları kontrol grubuna göre daha yüksekti ve hasta grubundaki bireylerin Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği toplam puan ortalamaları, Sağlık Anksiyetesi Envanteri toplam puan ve alt boyutlarından bedensel belirtilere aşırı duyarlılık ve kaygı puan ortalamaları, Beck Depresyon Ölçek puanları sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edildi (sırasıyla p=0,002, p<0,001, p=0,006). Hasta grubunda Beck Anksiyete Ölçek toplam puanı ile Beck Depresyon Ölçek puanları arasında pozitif, orta düzeyli ilişki saptandı (p<0,001). Hasta grubundaki bireylerin sağlık anksiyetesi ölçeği toplam puanları ile bedensel belirtilere aşırı duyarlılık ve kaygı ve hastalığın olumsuz sonuçları arasında pozitif ve güçlü ilişki saptandı (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). Diğer bütün ölçek puanlarının korelasyonlarında pozitif ama zayıf bir ilişki saptandı. Akneli hastalarda akne şiddeti, yaş, hastalık süresi ile tüm ölçek puanları arasında herhangi bir ilişki saptanmadı (her biri için p>0,05). Hastaların Global Akne Şiddetine göre yaş, cinsiyet, hastalık süresi ve tedavi görme durumları karşılaştırıldığında, düzeyler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. (her biri için p>0,05). Sonuç: Akneli hastalarda, bedensel duyumları abartma, depresyon ve sağlık anksiyetesi kontrol grubuna göre daha yüksek saptandı. Bedensel duyumları abartma, anksiyete, depresyon ve sağlık anksiyetesi ölçek skorları ile global akne şiddeti, yaş ve hastalık süresi arasında anlamlı fark saptanmadı. Çalışmamızda bedensel duyumları abartma ve sağlık anksiyetesinin akne grubunda anlamlı şekilde yüksek saptanması, akneli hastaların somatizasyona daha yatkın olduklarını düşündürmektedir. Klinikte bedensel yakınmalarla gelen hastalarda bu durumun bedensel duyumları abartma, depresyon, sağlık anksiyetesi gibi nedenlerle ilgili olabileceğinin akılda tutulması ve tedavi düzenlenirken bu açılardan da yaklaşımda bulunulması gerektiğini düşünmekteyiz. Psikiyatri ve dermatoloji arasında interdisipliner bir yaklaşımla daha başarılı akne tedavisi ve hasta yönetimi gerçekleşebilecektir. Anahtar kelimeler: Akne, Bedensel duyumları abartma, Depresyon, Sağlık anksiyetesi