Aksiyel spondiloartritli hastalarda postür, denge ve yürüme analizi ve ilişkili faktörler

Giriş ve Amaç: Aksiyel Spondiloartrit (AkSpA), başlıca sakroiliak eklem ve omurga olmak üzere periferik eklem ve eklem dışı tutulumlar ile seyredebilen, omurga füzyonuna neden olarak spinal mobilitede kısıtlılığa yol açabilen kronik, ağrılı ve inflamatuar bir hastalıktır. Hastalığın ilerleyen süreçlerinde oksiputtan sakruma kadar sertleşmiş ve hareketleri kısıtlanmış olan omurga, postüral değişikliklere ve günlük yaşam aktivitelerinde sınırlanmaya neden olabilir. Denge ve yürüme, günlük yaşamın en sık kullanılan aktiviteleridir. Çalışmamızda AkSpA hastalarında postür, denge ve yürümeyi nicel veriler ile kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi ve bunlar ile ilişkili faktörleri incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza ASAS Spondiloartrit kriterlerini karşılayan 18-65 yaş arası bilinen denge ve yürüme bozukluğu olmayan 51 hasta (40,94 10,48 yaş) ile yaş ve cinsiyet açısından benzer 51 sağlıklı kontrol (37,15 9,66 yaş) olmak üzere toplam 102 katılımcı dahil edildi. Tüm katılımcıların sosyodemografik bilgileri sorgulandı. AkSpA hastalarında; hastalık aktiviteleri Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Akitivite İndeksi (BASDAI) ve Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS-CRP), fonksiyonel kapasiteleri Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI), spinal mobilite ve esnekliklerini için Bath Ankilozan Spondilit Metroloji indeksi (BASMI), entezis noktalarının duyarlılığının belirlenmesinde Maastricht Ankilozan Spondilit Entezit Skoru (MASES), aktivite seviyelerini ölçmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kısa formu (İPAQ) ve yaşam kalitesini değerlendirmek için Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Ölçeği (ASQoL) ve Kısa Form-36 (SF-36) kullanıldı. AkSpA hastaları ve sağlıklı kontrol grubunun postür analizi için DIERS formetric 3D / 4D (Diers International GmbH, Schlangenbad, Almanya) Video-Raster-Stereografi (VRS) cihazı kullanıldı. Denge analizi için postural denge ve kararlılık sınırı (LOS) ölçümünde HUR BTG4 denge platformu (HUR-labs Oy, Kokkola,Finland) kullanıldı. Fonksiyonel denge değerlendirmesi Berg denge ölçeği (BDÖ), fonksiyonel uzanma testi (FUT), zamanlı kalk ve yürü testi (ZKYT) ile yapıldı. Katılımcıların yürüme analizi Zebris FDM type 3 (Zebris Medical GmbH, Germany) yürüyüş platformu ile yapıldı. Bulgular: AkSpA ve kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksleri açısından istatistiksel fark yoktu. Her iki grupta da son bir yıl içerisinde düşme tespit edilmedi, AkSpA hasta grubu ve kontrol grubunun İPAQ tüm alt parametreleri benzer idi. Postür parametrelerinden Sagital dengesizlik ve Servikal derinlik mesafesinde AkSpA grubunda sağlıklı popülasyona göre bozulma izlendi. İncelenen diğer postür parametrelerinde (Coronal dengesizlik VP-DM, Pelvic Oblisite, Pelvic Torsiyon, lomber derinlik mesafesi, Kifotik açı ICT-ITL ve Lordotik açı ITL-ILS) anlamlı fark bulunmadı. Kuvvet platformu ile elde edilen Postürografi parametrelerinden, gözler kapalı kararlı platformdaki yanal salınım dışındaki diğer parametrelerde anlamlı bir fark bulunmadı. LOS öne, arkaya, sağa ve sola AkSpA hastalarında sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulundu. Fonksiyonel denge parametreleri AkSpA hasta v grubunda kontrol grubuna göre BDÖ ve FUT AkSpA grubunda düşük; ZKYT ise AkSpA hasta grubunda kontrol grubuna göre daha uzun bulundu. Yürüme analizinde, AkSpA grubunda kontrol grubuna göre ayak açıları ve adım genişliği artmış; bilateral adım uzunlukları ve çift adım uzunluğu azalmış bulundu. AkSpA grubunda sol basma fazı, sol salınım fazı, çift basma fazı ve yürüme hızı azalmış bulundu. AkSpA, non-radyografik AkSpA ve radyografik AkSpA olarak analiz edildiğine klinik değerlendirme ölçekleri, postür, denge ve yürüme parametreleri benzer bulundu. Sonuç: Bu çalışma bildiğimiz kadarıyla AkSpA hastalarında postür, denge ve yürümeyi nicel veriler ile kapsamlı bir şekilde değerlendiren ilk çalışmadır. Nicel analizlerde AkSpA grubunda postür parametrelerinden sagital dengesizlik ve servikal derinlik mesafesinin arttığı izlendi. Kuvvet platformu ile elde edilen postürografik denge parametrelerinde göz kapalı yanal salınım dışındaki parametrelerin sağlıklı kontroller ile benzer olduğu görüldü. AkSpA hastalarının klinik fonksiyonel denge testleri ve kararlılık sınırı testinde daha kötü performans sergiledikleri görüldü. Yürüme analizinde ise AkSpA hastalarında adım uzunluğu ve yürüme hızının azaldığı, adım genişliği ve ayak açısının arttığı saptandı. Denge değerlendirme parametrelerinin yaş, boy, VKİ, BASMİ ve MASES skorları ile ilişkili olduğu görüldü. Yürüme analizinde ise çift adım uzunluğunun boy, BASDAİ, BASFİ ve BASMİ skorları ile korele olması dikkat çekti. Non-radyografik AkSpA hastalarının radyografik AkSpA hastaları ile benzer hastalık yükü taşıması yanı sıra postür, denge ve yürüme parametrelerinin de benzer şekilde etkilendiği izlendi. Anahtar Kelimeler: Aksiyel spondiloartrit, Ankilozan spondilit, Postür, Postüral denge, Denge, Yürüme