Akut alt solunum yolu enfeksiyonu tanısıyla yatan çocuklarda intravenöz sıvı tedavilerinin karşılaştırılması

Amaç: Çalışmamızın amacı; Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Servisi ve Çocuk Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesi'nde akut alt solunum yolu hastalıkları tanısıyla yatarak takip ve tedavi edilmiş olan hastalara idame sıvı olarak verilen farklı konsantrasyonlardaki mayilerin; serum elektrolitleri, serum kan şekeri, böbrek fonksiyon testleri ve hemoglobin üzerine etkilerini göstermektir. Böylece idame sıvı tedavisinde, hangi mayinin daha uygun olacağının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmaya 1 Temmuz 2019 ile 30 Nisan 2023 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Servisi ve Çocuk Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesi'nde alt solunum yolu hastalıkları tanılarıyla yatarak tedavi edilen; 29 gün- 18 yaş aralığında günlük sıvı ihtiyacının en az %80'i intravenöz olarak karşılanmış, tedavi süresince en az 24 saat hidrasyonu devam etmiş olan hastalar retrospektif olarak taranarak dahil edilmiştir. Hastalar kendi arasında; izotonik serum fizyolojik konsantrasyonunda %5 dekstrozlu mayi (%0.9 NaCl + %5 dekstroz), 1/2 mayi (%0.45 NaCl + %5 dekstroz) ve 1/3 mayi (%0.3 NaCl + %5 dekstroz) alanlar olarak 3 grupta sınıflandırılmıştır. Tüm hastaların mayisine 20 mEq/L olacak şekilde potasyum klorür eklenmiştir. Çalışma grubu, hidrasyon tedavisi öncesinde kan tetkikleri alınan ve ilk 48 saat içerisinde kontrol kan tetkikleri bulunan hastalardan oluşturulmuştur. Kontrol sodyum değeri 135 mEq/L'nin altında olan ve başlangıç sodyum düzeyine göre 3 birimden fazla düşüş gözlenen hastalar hiponatremi gelişen vakalar olarak değerlendirilmiştir. Kontrol sodyum değeri 145 mEq/L'nin üzerinde olan ve başlangıç sodyum düzeyine nazaran 3 birimden fazla artış gözlenen hastalar hipernatremi gelişen vakalar olarak değerlendirilmiştir. Çalışma grubuna; 28 gün ve altında olan yenidoğanlar, başlangıç serum sodyum düzeyi 130 mEq/L'nin altında veya 150 mEq/L'nin üstünde olan, başlangıç böbrek fonksiyon testlerinde bozukluk saptanan, bilinen böbrek hastalığı veya diyaliz ihtiyacı olan, diyabet tanısı almış ve kemoterapi almakta olan onkoloji hastaları dahil edilmemiştir. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 28.0 paket programında yapılmıştır. Bulgular: Çalışma grubundaki hastalarda yaşın artması ile %5 dekstrozlu serum fizyolojik kullanımının arttığı saptanmıştır. Bu sebeple kullanılan mayilerin gruplar arasında yaş açısından istatistiki verisinde anlamlı farklılık gözlenmiştir(p=0.002). 1/3 mayi alan grupta akut bronşiolit tanısı diğer gruplara nazaran daha çok yer almıştır (p=0.039). Her 3 grupta bulunan hastaların başlangıç sodyum değerleri (p=0.063), kontrol sodyum değerleri (p=0.965) ve sodyum değerlerinde ortalama değişim (p=0.093) açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır ve her grupta ortalama sodyum değerinin arttığı saptanmıştır. Bununla birlikte hidrasyon tedavisi sonrasında sodyum değerinde 3 birimden fazla değişikliğe (p= 0.200) veya 5 birimden fazla değişikliğe (p=0.235) neden olma açısından farklı derişimde mayi alan gruplar arasında belirgin farklılık gözlenmemiştir. Gruplar arasında, hipernatremi (p=0.507) veya hiponatremi (p=0.108) gelişme riski açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Gruplardaki hastaların başlangıç potasyum, üre, kreatinin, glukoz ve hemoglobin değerleri birbirine benzerdir. Hidrasyon tedavisi ardından alınan kan tetkiklerinde; kontrol üre (p=0.962), kreatinin (p=0.095), potasyum (p=0.144), hemoglobin (p=0.349) ve glukoz (p=0.682) değerlerinde gruplar arasında benzerlik saptanmıştır. Bu parametrelerin tedavi sonrası ortalama değişimleri de gruplar arasında paralellik göstermektedir. Tüm gruplarda tedavi sonrasında ortalama hemoglobin, kreatinin ve glukoz düzeylerinin düştüğü gözlenmiştir. Ayrıca, hipokalemi (p=0.767) veya hiperkalemi (p=0.075) gelişimi açısından gruplar arasında farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamız izotonik solüsyonların hipernatremiye sebep olmadığını göstermiş ve güvenli bir şekilde çocuk hastaların idame hidrasyon tedavisinde kullanılabileceğine dair veriler sunmuştur. Her üç grupta da ortalama sodyum değerlerinin tedavi sonrasında arttığı ve günlük sodyum ihtiyacının karşılandığı saptanmıştır. Farklı sodyum konsatrasyonu içeren mayilerin, plazma glukoz, üre, kreatinin ve hemoglobin düzeyine benzer etkide bulunduğu istatistiksel olarak saptanmıştır.