Akut bronşiyolitte hastanede yatış süresini etkileyen faktörler

Akut bronşiyolit, iki yaş altındaki çocuklarda özellikle de 3-6 ay arası erkek bebeklerde görülen sıklıkla viral etkenlerin neden olduğu, öksürük, hızlı soluma, ekspiryumda uzama, hışıltılı solunum (wheezing) ve göğüste çekilmeler ile karakterize olan bir akut alt solunum yolu hastalığıdır. Küçük hava yollarının (bronşiyoller) inflamasyonu ve inflamatuar obstrüksiyonu ile seyreder. Görülme sıklığı mevsimlere göre değişen akut bronşiyolit en yoğun olarak kış ve ilkbahar mevsimlerinde görülmektedir. İki yaş altındaki çocukların %10-20'sinde görülmekte ve özellikle de erkek çocuklarda görülmektedir. RSV bronşiyoliti süt çocuklarında hastaneye yatış ve alt solunum yolu enfeksiyonun dünya genelindeki en sık nedenidir. Çocukların %90'ı hayatlarının ilk iki yılında RSV ile enfekte olmakta ve bu çocukların %40'ı alt solunum yolu enfeksiyonu geçirmektedir. Cochrane verileri ve birçok rehberde akut bronşiyolitte birkaç tedavi önerilmektedir. Tedavideki asıl amaç akut hastalıkta yeterli sıvı dengesinin sağlanması ve normal oksijen saturasyon seviyesinin korunmasıdır. Çalışmaya Ekim 2016- Haziran 2017 tarihleri arasında Turgut Özal Tıp Merkezi Çocuk Acil ve Yoğun bakım ünitesine akut bronşiyolit tanısıyla yatırılan orta ve ağır atak akut bronşiyolitli hastalar dahil edildi. Çalışmaya < 2 yaş olan hastalar alındı ve hastalar randomize olarak değerlendirildi. Ebeveynlerin ve bakımını üstlenen kişilerin onay ve izinleri dahilinde seçilen hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya, 59'u orta atak ve 36'sı ağır atak bronşiyolit olmak üzere toplam 95 (61 erkek, 34 kız) hasta dahil edildi. Her iki grubun ortanca yaşı 7 ay idi. Çalışmamızda hastanede yatış süresi, oksijen tedavisi aldığı gün sayısı, taburculuk sonrası birinci hafta ve ay sonundaki şikayet azalma yüzdeleri ayrıca birinci ay sonunda hırıltılı soluma veya öksürük şikayetinin devam etmesi ya da tekrarlaması aileler ile iletişime geçilerek sorgulanarak kayıt edildi. Ayrıca orta ve ağır atak bronşiyolit hastalarına inhale β₂ agonist, inhale epinefrin, inhale %3 hipertonik salin ve sistemik steroit tedavileri verildi. Akut bronşiyolitte yatış süresini etkileyen faktörler (KKH öyküsü, prematür doğum öyküsü, apne veya siyanoz öyküsü, başvuru anında; takipne, çekilme ve wheezing olması ) lojistik regresyon analizi ile birlikte değerlendirildiği zaman, başvuru anında takipne, prematür doğum öyküsü, anne sütü hiç almayan veya < 2 ay alan hastalarda risk faktörlerinin hastanede yatış süresini uzattığını bulduk. İlk 6 ay sadece anne sütü alan hastalar ile < 2 ay anne sütü alan veya hiç almayan hastalara göre 3,16 kat daha fazla hastanede yatış süresi riski olduğu (%95GA:0,11-0,89; p=0,03) saptandı. Prematür doğum öyküsü olanlarda 6,57 kat daha fazla hastanede yatış süresi riskini artırdığı (%95 GA:1,44-29,8; p=0,015) saptandı. Başvuruda takipnesi olan akut bronşiyolitli hastaların 14,5 kat daha fazla hastanede yatış süresi riskini artırdığı saptandı (%95 GA: 0,01-0,29; p < 0,001). Ayrıca çalışmamızda orta ve ağır atakta uygulanan inhale β₂ agonist, inhale epinefrin, inhale %3 hipertonik salin ve sistemik steroit tedavisi alan gruplar arasında yatış süresi ve oksijen tedavisi aldığı gün sayısı hem de yatış sonrası ilk bir hafta ve ay sonundaki şikayet düzelmeleri veya tekrar etmesi açısından anlamlı fark saptanmadı. Çalışmamız akut bronşiyolitte yatış süresini etkileyen faktörleri bulmak ve halen tartışılan farklı tedavi seçeneklerinin etkinliğini değerlendiren çalışmalardan biridir. Halen maliyet ve etkinlik açısından birçok tedavi seçeneği uygulanan akut bronşiyolitli hastalarda temel tedavi hidrasyon ve oksijenizasyonun sağlanmasıdır. Risk faktörleri olan ve uzun süre yatış gerektirecek hastalar öngörülerek uygun biçimde YBÜ olan bir üst merkeze sevk edilmelidir.