Akut pankreatit tanılı hastalarda ekstrapankreatik nekrotik doku volümünün erken dönemde hastalık prognozunu belirlemedeki rolü

Akut Pankreatit Tanılı Hastalarda Ekstrapankreatik Nekrotik Doku Volümünün Erken Dönemde Hastalık Prognozunu Belirlemedeki Rolü Akut pankreatit (AP) geniş klinik spektruma sahip bir hastalıktır. Akut pankreatitli olguların %70-80'inde hafif form görülmekte olup hastalık kendi kendini sınırlamaktadır ve mortalite çok düşüktür. Şiddetli akut pankreatitte 48 saatten daha fazla süren kalıcı organ yetmezliği mevcut olup mortalite %20-30 civarındadır (1,48). Bu çalışmada amacımız, klinik ve radyolojik görüntüleme bulguları ile akut pankreatit tanısı almış hastaların erken dönemde çekilen (2-6. günler arası) bilgisayarlı tomografi görüntülerindeki ekstrapankreatik nekrotik doku volümünün, pankreatite bağlı geçici veya kalıcı organ yetmezliği ile diğer lokal veya sistemik komplikasyonları ön görme ve güvenilirliğini araştırmaktır. Geriye dönük çalışmamızda Mayıs 2015-Mayıs 2018 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalında Revize Atlanta sınıflaması ile AP tanısı almış, abdomen BT'si çekilen erişkin hastalar incelenmiştir. Ekstrapankreatik nekroz volümü, akut pankreatit prognozunu gösteren 48-72. saat CRP değeri, organ yetmezliği, enfeksiyon, perkütan girişim veya cerrahi gereksinim, hastanede kalış süresi ve/veya ölüm gibi klinik parametrelerle; Bilgisayarlı Tomografi Şiddet İndeksi (BTŞİ) ve Modifiye Bilgisayarlı Tomografi Şiddeti indeksi (MBTŞİ) gibi görüntülemeye dayalı skorlama sistemleri ile karşılaştırılmıştır. Klinik prognozu tahmin etmede ROC eğrisi optimal eşik belirlemek için kullanılmıştır. Çalışmaya AP tanısı alan 99 hasta dahil edildi. Hastaların 37'si (%37,4) kadın, 62'si erkek (%62,2) ve yaş ortalaması 51,5 olarak hesaplandı. Her iki grupta en sık biliyer patolojilere bağlı AP gelişti. 3 hastada MODS, 1 hastada ARDS, 1 hastada ABY (48 saatten uzun) ve ARDS, 2 hastada ABY (48 saatten uzun) gelişti. 4 hastada akut pankreatit sonucu gelişen organ yetmezliği ve sepsis sonrası mortalite gelişti. 16 hastaya perkütan girişim ve/veya cerrahi müdahalede bulunuldu. Akut pankreatit şiddetini belirlemede BTŞİ'ne göre 63 hasta hafif, 22 hasta orta şiddetli ve 12 hasta şiddetli, MBTŞİ'ne göre 20 hasta hafif, 57 hasta 63 orta şiddetli ve 20 hasta şiddetli grupta yer aldı. 99 hastanın 50'sinde ekstrapanakimal komplikasyonlar (plevral efüzyon, peritoneal sıvı, venöz tromboz) gelişti. Ekstrapankreatik nekrotik doku volümü ortalama 246 ml ölçüldü. Ekstrapankreatik nekrotik doku volümü ile hastanede yatış süresi (p=0,0001) ve CRP değeri (48-72. saat) (p=0,0001) arasında orta derecede pozitif korelasyon, BTŞİ (p=0,0001), MBTŞİ (p=0,0001) ve WBC (p=0,0001) arasında ileri derecede pozitif korelasyon izlendi. Ekstrapankreatik nekrotik doku volümü arttıkça enfeksiyon gelişimi (p=0,0001), organ yetmezliği gelişimi (p=0,001) ve ölüm durumu (p=0,006) artmakta olup, anlamlı sonuçlar bulunmuştur. AUC değeri organ yetmezliği gelişimini tahmin etmede tüm skorlama sistemleri içerisinde en yüksek değere sahiptir. Enfeksiyon gelişimini tahmin etmede ikinci en yüksek AUC değerine ekstrapankreatik nekrotik doku volümü sahiptir. Enfeksiyon gelişimini tahmin etmede MBTŞİ en yüksek AUC değerine sahiptir. Sonuç olarak ekstrapankreatik nekrotik doku volümünün görüntülemeye dayalı (Balthazar, BTŞİ ve MBTŞİ) ve laboratuvara dayalı (48-72. saat CRP değeri) skorlama sistemleri ile yapılan karşılaştırmasında özellikle organ yetmezliği ve enfeksiyon gelişimi öngörmede Balthazar, BTŞİ, MBTŞİ ve CRP değerine (48-72. saat) göre daha iyi sonuçlar verdiği bulunmuştur. Bu durum ilerisi için ümit vericidir. Ancak bu konuda yapılmış yeterince çalışma mevcut değildir. Daha fazla hasta ile ileriye dönük çalışmalara ihtiyaç vardır.