Akut pulmoner emboli tanısı ve hastalık şiddetini öngörmede tümör nekroz faktör ile ilişkili apoptozu indükleyen ligand biyobelirteç olarak kullanılabilir mi?

GİRİŞ VE AMAÇ: Pulmoner embolizm (PE), alt ekstremite derin venleri başta olmak üzere tüm venlerde gelişen trombüslerin parçalarının kopmasıyla pulmoner arter ve/veya dallarını tıkaması sonucu gelişir. Pulmoner tromboembolizm (PTE)'de tanıya giden yol, öncelikli olarak hastalığın akla getirilmesi ve klinik kuşku ile başlar. Özellikle dispne ve taşikardi ile başvuran, akciğer grafisi normal bulunan ve bu durumu başka bir hastalık ile açıklanamayan hastalarda PTE'den kuşkulanılmalıdır. Pulmoner tromboembolizm kuşkusu olan hastaların semptom, bulgu ve taşıdıkları risk faktörlerine göre skorlanarak klinik olarak "düşük, orta ve yüksek olasılıklı" olarak sınıflanmaları, ampirik tanı ve tedavi yaklaşımında yarar sağlar. Çalışmamızda akut pulmoner emboli tanılı hastalarda ve pulmoner emboli tanısı olmayan kontrol grubunda Tümör Nekroz Faktör İle İlişkili Apoptozu İndükleyen Ligand (TRAIL) düzeylerine bakılarak bu biyomarkerın pulmoner emboli tanısında veya pulmoner emboliyi dışlamada kullanılabilirliğini araştırmayı hedefledik. Ayrıca TRAIL'ın akut pulmoner embolide hastalık şiddetini sınıflandırmada yol gösterici olup olamayacağını araştımayı amaçladık. Bu bağlamda çalışmamıza alınan hemodinamik olarak stabil akut pulmoner emboli tanılı hastaları Basitleştirilmiş Pulmoner Emboli Şiddet İndeksi (Spesı) 'ne göre klasifiye ederek (yüksek riskli-düşük riskli) serum TRAIL ve Pro-BNP düzeyleri ile korele olup olmadığını inceledik. GEREKÇE VE YÖNTEM: Çalışma, 1 Ekim 2022 – 1 Mayıs 2024 tarihleri arasında Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'ne başvuran, pulmoner BT anjiyografi ile akut pulmoner emboli tanısı alan 65 hasta ve 65 kontrol grubunu kapsamaktadır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics (sürüm 27.0, IBM Corporation, Armonk, New York, ABD) yazılımı kullanıldı. Tüm değişkenlerin normalliği, Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirildi. Sayısal değişkenlere ait bulgular ortalama ± standart sapma veya medyan (çeyreklikler arası genişlik) ile, kategorik değişkenlere ait bulgular ise sıklık (n) ve yüzdelik (%) ile sunuldu. TRAIL ve Pro-BNP parametreleri ile pulmoner emboli (PTE) tanısı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla ROC (Receiver Operating Characteristic) analizi gerçekleştirildi ve en uygun kesim noktası Youden index kriterine göre belirlendi. BULGULAR: Çalışmamızda katılımcıların yaş ortalaması kontrol grubunda 62.6±11.3 yıl, PTE grubunda ise 60.9±15.9 yıl olarak hesaplanmış ve bu iki grup arasında yaş açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.887). Cinsiyet dağılımı her iki grup için de eşittir; katılımcıların %40'ı kadın (n=26), %60'ı erkektir (n=39) ve bu dağılım gruplar arasında anlamlı fark göstermemiştir (p=1.000).Kontrol grubu ve PTE gurubunda ; Pro-BNP ve TRAIL değerleri anlamlı farklar göstermiştir; TRAIL düzeyi PTE grubunda anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0.016). SPESI'ye göre yapılan gruplamada; düşük risk grubunda TRAIL seviyeleri ortalama 482.8±1396.1 ng/mL iken, yüksek risk grubunda bu değer 365.2±1318.6 ng/mL olarak hesaplanmış ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.044). Pro-BNP seviyeleri açısından ise düşük risk grubunda ortalama 238.6±334.4 pg/mL iken, yüksek risk grubunda bu değer 2503.5±4245.4 pg/mL'ye yükselmiştir. Bu fark oldukça anlamlıdır (p<0.001). SONUÇ: Çalışmamız TRAIL'in akut pulmoner emboli tanısı ve prognozunda potansiyel bir biyomarker olarak kullanılabileceğini göstermektedir. TRAIL'in, özellikle inflamatuvar ve trombotik süreçlerdeki rolü dikkate alındığında, bu biyomarkerın klinik uygulamalarda önemli bir yer edinebileceği düşünülmektedir. Ancak, TRAIL'in klinik kullanımını desteklemek amacıyla daha geniş çaplı, çok merkezli ve uzun dönemli takip çalışmalarına ihtiyaç vardır. Bu tür çalışmalar, TRAIL'in tanı ve tedavi süreçlerine entegrasyonunu sağlayacak daha güçlü kanıtlar sunabilir ve bu biyomarkerın klinik uygulamalardaki yerini daha iyi belirleyebilir.