Akut strese maruz bırakılan sıçanlarda bazı anestezik maddelerin oksidatif stres parametreleri üzerine etkilerinin incelenmesi

Stres, organizmaların homeostazını tehdit eden fiziksel ve psikolojik değişikliklerdir ve birçok hastalığın en önemli nedenlerinden biri olarak bilinmektedir. Oksidatif stres, serbest radikaller ve antioksidanlar arasındaki dengenin pro-oksidanlar lehine bozulması sonucu ortaya çıkar. Bu durum, lipid peroksidasyonu, protein oksidasyonu, hücre ölümü ve DNA hasarı gibi patolojik durumlara katkıda bulunur. Anestezik maddelerin oksidatif stres üzerindeki etkileri, cerrahi uygulamalar öncesinde ve sonrasında hastaların iyileşme süreçlerini etkileyen önemli bir faktördür. Bu çalışmada kısıtlama stresi ile oluşturulan akut strese maruz bırakılan sıçanlarda yaygın kullanılan anestezik maddelerden propofol, ketamin ve tiyopentalin oksidatif stres parametreleri (SOD, CAT, MDA, TAS ve TOS) üzerindeki etkileri serum ve beyin dokusunda araştırıldı. Ayrıca, bu maddelerin lokomotor aktivite, kısa süreli spasyal hafıza ve anksiyete gibi davranışsal parametreler üzerindeki etkileri de incelendi. Çalışmada Wistar Albino ırkı sıçanlar kontrol, akut stres, propofol, tiyopental ve ketamin olmak üzere 5 gruba ayrıldı. Davranış testlerinde ise akut strese maruz bırakılan sıçanlarda propofol ve tiyopental uygulamaları lokomotor aktivite üzerinde baskılayıcı bir etki oluştururken, deney grupları arasında kısa süreli spasyal hafıza bulgularında anlamlı bir fark bulunamadı. Anestezik dozlarda uygulanan propofolün SOD ve CAT seviyesini düşürdüğü görüldü. Akut stres grubunda serum MDA yüksek bulunurken, TAS ve CAT seviyeleri düşük bulundu. Serum TOS seviyeleri kontrol grubuna kıyasla propofol grubunda yüksek bulundu. Doku TOS seviyesi tüm gruplarda yüksek bulunurken, doku TAS seviyesi propofol ve tiyopental gruplarında düşük bulundu. Sonuç olarak akut stres sonucu oluşan oksidatif strese anestezik maddelerin değişken etkiler oluşturduğu görülmüştür. Çalışma bulguları değerlendirildiğinde kullandığımız anestezik maddelerden ketaminin diğerlerine göre daha fazla antioksidan etki gösterdiği görülmektedir.