Akut toplum kökenli viral ve bakteriyel alt solunum yolu enfeksiyonlarının ayrımında tümör nekrozis faktör ile ilişkili apoptosis indükleyici ligand, interferon-gamma indüklenebilir protein ve myxovirüs rezistans proteinin yeri

Amaç: Akut alt solunum yolu enfeksiyonu (ASYE) çocuklarda sık görülen bir hastalık olup çocukluk çağındaki morbidite ve mortalitenin en önemli nedenlerinden biridir. Akut toplum kökenli ASYE nedeniyle hastaneye yatan hastalarda viral ve bakteriyel ASYE ayrımında Tümör Nekrozis Faktör ile İlişkili Apoptosis İndükleyici Ligand (TRAIL), İnterferon-Gamma İndüklenebilir Protein (IP-10) ve Myxovirüs Rezistans Protein (MxA) belirteçlerinin yerinin belirlenmesi ile gereksiz ve/veya uygunsuz antibiyotik kullanımının önlenmesi sonucu maliyet, yan etki ve direnç gelişiminin azaltılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Prospektif ve tek merkezli çalışmamıza Ocak 2019 – Ocak 2020 tarihleri arasında toplum kökenli ASYE tanısı ile çocuk servislerine yatırılan, bir ay-18 yaş arası, dışlama kriterleri (immün yetmezlik, malignite, altta yatan hastalık, bilinen kronik hastalık, malnütrisyon ve obezite, son bir ay içerisinde antibiyotik veya antiviral tedavi alma öyküsü) dikkate alınarak toplam 56 hasta ve kontrol grubuna başvurudan iki hafta öncesine kadar enfeksiyon bulgusu olmayan, bilinen kronik rahatsızlığı, immün yetmezlik, malignitesi olmayan 28 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan tüm hastaların demografik ve klinik özellikleri hasta izlem formuna kaydedilmiştir. Katılımcılardan hemogram, periferik yayma, biyokimya, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin ve kan kültürü için venöz kan örneği alınırken eş zamanlı olarak TRAIL, IP-10 ve MxA protein belirteçleri için bir hemogram tüpü içerisine kan örneği alınmıştır. Viral etiyolojiyi belirlemek amacıyla nazofaringeal mukozadan sürüntü örnekleri alınmıştır. Hastalar öykü, fizik muayene, laboratuvar ve görüntüleme bulgularına göre bakteriyel (28 hasta) ve viral ASYE (28 hasta) olarak iki gruba ayrılmıştır. Serum örneklerinde enzim bağlı immuno sorbent assay (ELISA) yöntemi ile MxA, TRAIL ve IP-10 belirteçlerinin düzeyi araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda viral ve bakteriyel ASYE olan hastaların %76,7'sinde etken tespit edilmiştir. Viral ASYE grubunun tamamında etken tespit edilirken bakteriyel ASYE grubunda %53,5 oranında etken tespit edilmiştir. Bakteriyel etkenlerden en sık Streptococcus pneumoniae ve Mycoplasma pneumoniae viral etken olarak ise en sık respiratuar sinsityal virüs (RSV) ve rhinovirüs tespit edilmiştir. Viral ASYE'yi bakteriyel ASYE'den ayıran laboratuvar belirteçlerinden MxA, TRAIL ve IP-10 belirteçlerinin yüksek serum düzeylerinin tanısal değeri olduğu saptanmıştır. Bu üç belirteç içinde viral ASYE'yi öngörmede MxA'nın TRAIL ve IP-10 belirteçlerine göre daha yüksek duyarlılık ve özgüllükte olduğu görülmüştür. Bakteriyel ve viral ASYE ayrımında baktığımız tetkikler içerisinde nötrofil lenfosit oranı (NLO), CRP ve ESH bakteriyel enfeksiyonları öngörmede daha anlamlı bulunmuştur. Bunlar arasında bakteriyel ASYE için tanısal özelliği en iyi olan tetkik NLO'dur. Sonuç: Çalışmamız viral ASYE'yi bakteriyel ASYE'den ayırmada MxA, TRAIL ve IP-10 belirteçlerinin birlikte değerlendirildiği literatürdeki ilk çalışmadır. Viral ASYE grubunda MxA, TRAILve IP-10 belirteçleri kontrol ve bakteriyel ASYE grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Viral ve bakteriyel ASYE ayrımında MxA, TRAIL ve IP-10 değerlerinin yüksek, CRP ve NLO'nun ise düşük olması viral ASYE tanısını koymada önemli katkı sağlayacaktır. Viral ASYE için kullanılan bu belirteçlerin yaygın kullanıma girmesi ile gereksiz ve/veya uygunsuz antibiyotik kullanımının önlenmesi sonucu yan etki ve direnç gelişimi azaltılabilir.