Alacaklı sebebiyle ifanın imkansızlaşması

Sözleşme, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunumuzun sistematiğinde borç doğurucu kaynaklardan bir tanesi olarak yer almaktadır. Sözleşmenin ve dolayısıyla borç ilişkisinin kurulması ile alacaklı, borçlu ve edim olmak üzere üç temel unsur karşımıza çıkar. Sözleşmenin tarafları olan alacaklı ve borçlu, sözleşmeyi kurarken birtakım öngörülerde ve taahhütlerde bulunur, borcun konusu olan edimi ifa etme sürecinin planlamasını yaparlar. Sözleşmenin kurulması ile derhal ifa edildiği durumlarda genellikle herhangi bir sorun yoktur. Bununla birlikte sözleşmenin kurulması ile ifası arasında bir sürenin girdiği durumlarda bazı değişiklikler meydana gelebilir, tarafların bulunmuş olduğu öngörüler gerçekleşmeyebilir. Bu durumda sözleşme riski olarak ifade edilen riziko gerçekleşmiş sayılır. Edimin planlanan şekilde ifa edilmemesi veya edilememesi, sözleşmenin taraflarından birinden kaynaklandığı gibi sözleşme dışı unsurlardan da kaynaklanabilir. Her halükarda edimin, sürekli ve kesin olarak ifa edilemez hale gelmesi ise, imkansızlığı doğurur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunumuz, genel hükümlerinde imkânsızlığa, sınırlı da olsa yer vermiştir. Kanunumuzun 27. Maddesi ile konusu imkânsız olan sözleşmenin hükümsüz olduğu, 136. Maddesi ile borcun ifasının, borçludan kaynaklanmayan sebeplerle imkânsızlaşması durumunda borcun sona ereceği, 137. Maddesi ile kısmi ifa imkânsızlığında uygulanacak hükümleri düzenlemektedir. Bunlarla birlikte özel hükümlerde de imkânsızlık durumunda uygulanacak kurallar mevcuttur. İmkansızlık, TBK'da genellikle borçlu perspektifinden düzenlenmiştir. Nitekim edimin temel ve asıl sorumlusu borçludur. Hal böyle olmakla birlikte, borçlunun ediminin alacaklıdan kaynaklanan sebeplerle imkansız hale gelmesi de mümkündür. Bu durum ise, TBK'da düzenlenmemiştir. Çalışmamızın konusunu, alacaklı sebebiyle ifanın imkansız hale gelmesi oluşturmaktadır. Doktrinde bugün ağırlıklı olarak kabul gördüğü üzere ifanın alacaklının sorumlu olacağı şekilde imkansız hale gelmesi ile ilgili genel bir hüküm bulunmaması sebebiyle bu konuda kanun boşluğu bulunmaktadır. Çalışmamız ile alacaklıdan ve borçludan kaynaklanan ifa engelleri ile imkansızlık kavramlarına değinilerek, alacaklıdan kaynaklanan ifa imkansızlığı halinde mevcut kanun boşluğunun nasıl doldurulacağı, hangi hükümlerin kıyasen uygulanabileceği, borçlunun bu ifa imkansızlığı sebebiyle doğabilecek muhtemel hakları ve karşı edimin akıbeti meseleleri ele alınmaya çalışılmıştır.