Alerjik rinitli hastalarda alerjenler ile domografik özellikler arasındaki korelasyonun değerlendirilmesi

Amaç: Alerjik rinit (AR), alerjik hastalıkların en sık karşılaşılan türüdür ve toplumda genel olarak %5-50 oranında görülür. AR etiyolojisinde, birçok genetik ve çevresel faktör rol oynamaktadır. Hastalığı ortaya çıkaran etkenler iklimsel, coğrafi, kültürel ve çeşitli sosyal koşullar olarak sayılabilir. Çevresel etkenler bölgeden bölgeye büyük farklılılar gösterebilir. AR tedavisinde sorumlu alerjenlerin tespiti ve bu alerjenlerden kaçınma tedavinin ilk basamağıdır. Bizim amacımız, AR tanılı hastaların alerjen profilini ortaya koymak ve bu alerjenlerle sosyodemografik özellikler arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Mayıs 2023 ile Ağustos 2023 tarihleri arasında Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Tıp Fakültesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kulak Burun Boğaz polikliniğine AR semptomları ile başvuran 10-60 yaş arası AR tanısı alan hastalar ile prospektif olarak yapıldı. Deri prick testinde (DPT) en az bir maddeye duyarlı olduğu tespit edilen 238 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. DPT sonucu pozitif gelen hastalara tarafımızca hazırlanan demografik özellikleri içeren bir form hasta görüşmesi esnasında doldurtulmuştur. İstatistiksel analizlerde ki kare ve Mann-Whitney U testleri kullanılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p< 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Erzincan bölgesinde AR daha çok kadınlarda, sosyoekonomik düzeyi yüksek kişilerde, kentlerde yaşayanlarda, bahçesiz evlerde, kaloriferli evlerde ve bir apartman dairesinde yaşayanlarda gözlenmekteydi. Evde evcil hayvan varlığıyla AR prevalansı arasındaki ilişki noktasında ülkemizin diğer bölgelerine benzer sonuca ulaştık. Bölgemizde en sık duyarlılık gözlenen alerjenler sırasıyla çimen polenleri, ev tozu DP. ve yabani ot polenleri olmuştur. AR'ye en sık eşlik eden kronik rahatsızlık astım, astımı olanlarda en sık görülen alerjenler ev tozu DP. (Dermatophagoides pteronyssinus) ve ev tozu DF. (Dermatophagoides farinae) akarları olarak tespit edilmiştir. Yabani ot poleni alerjisinin 1. ve 2. dekadda diğer yaş gruplarına göre daha yüksek olduğunu, kadınlarda erkeklere göre daha fazla görüldüğü sonucuna ulaştık. Çalışmamız vaka-kontrol çalışması olmadığından sigaranın genel AR prevalansına etkisini araştıramasak da hastalarımızın yaklaşık 4'de 1'i aktif sigara içicisiydi ve bu grupta yabani ot poleni alerjisinin sigara kullanmayanlara göre anlamlı şekilde daha az görüldüğünü gözlemledik. Erzincan bölgesinde çimen ve yabani ot alerjisinin kentte yaşayanlarda, çimen alerjisinin apartmanda yaşayanlarda ve evdeki oda sayısı fazla olanlarda, yabani ot alerjisinin ise kaloriferli evlerde yaşayanlarda daha sık olduğunu tespit ettik. Ev tozu akarları ve diğer alerjenlerle evlerin yaşı, kat sayısı, evdeki oda sayısı ve hastaların evde beraber yaşadıkları kişi sayısı arasında bir fark tespit edilmedi. Sonuç: Sonuç olarak AR etyolojisinde yer alan çevresel faktörlerin hastalığa etkisi, yaşanılan bölgenin yanında aynı bölgede yaşayan insanların sosyodemografik yapılarına bağlı olarak da değişebilmektedir. Erzincan bölgesinde çevresel alerjenlerin görülme sıklığı ve AR üzerine etkisi çeşitli faktörlere bağlı farklı olabilmektedir. Bu bölgede ilerleyen zamanlarda daha geniş bir alerjen paneliyle başka çalışmaların yapılmasında fayda görmekteyiz.