Alevilikte kültürel pratikler ve sosyal hayat: Çorum Cevizli köyünde musahiplik ve düşkünlük

Alevi kültüründe kimi yönleriyle hem bir dayanışma ve itibari akrabalık hem de toplumsal denetleme ve halk hukuku kurumları olan musahiplik ve düşkünlük köklü bir maziye sahiptir. Bireylerin dünya ve ahiret kardeşliği akdi olan musahiplik karşılıklı rıza ile gelişen ve iki ailenin dayanışması ile başlasa da toplumda barışa da katkı sunan bir özel bir saymaca "akrabalık" biçimidir. Düşkünlük ise Alevilikte ahlaki değerlerin, toplumsal düzenin koruyucusu olan kural ve ilkelerin dışında hareket ederek suç işleyenlere uygulanan, esas olarak sosyal yalıtıma dayanan, nihayetinde ıslah edici bir halk hukuku pratiğidir. Bu iki kurum toplumsal ve bireysel ilişkileri düzenleyici roller üstlenirken bir yandan da halk hukukuna, toplumsal düzenin işleyişine ve dayanışma pratiklerine zemin oluşturur. Bu çalışmanın amacı, her iki kurumun mahiyetini saha verilerinden derlenen materyalle tahlil etmek, onların modern dönem itibarıyla kimi sebeplere bağlı olarak geçirdiği dönüşümleri, geleneksel çizgiden ayrılma noktalarını ve sosyokültürel birer olgu olarak işlevlerini betimlemeye çalışmaktır. Bu bağlamda örneklem olarak seçilen Çorum ili Cevizli köyünde hâlâ canlı olan bu iki kurumun işleme biçimi, toplumsal ilişkilerdeki rolü, kolektif bellekteki yeri, aktarım süreci ve de geleneksel kodlarındaki süreklilik, farklılaşma ya da çözülmeler irdelenmek istenmiştir.