Alkol bağımlıları ve eşlerinin çocukluk kararları ve ego durumları açısından incelenmesi

Bu araştırmada alkol bağımlısı tanısı almış olan ve olmayan yetişkin erkekler ve onların alkol bağımlılığı tanısı olmayan kadın eşlerinin "ego durumları" ve "çocukluk kararları" karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırma örneklemi alkol bağımlısı olan (A+) ve olmayan (A-) 42'şer erkek ve onların alkol bağımlısı olmayan kadın eşleri (E+ ve E-) olmak üzere 168 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Araştırmada ego durumları "Ego Durumları Ölçeği (EGDÖ)" ile ve çocukluk kararları da "Çocukluk Dönemi Kararları Ölçeği (ÇODKÖ)" ile değerlendirilmiştir. Kuramsal olarak Eric Berne (1972) tarafından geliştirilmiş olan Transaksiyonel Analiz'e (1) temellendirilmiş iki ölçek de Varan ve Öztan (2007) tarafından geliştirilerek, güvenirlik ve geçerliği gösterilmiştir (2). Ayrıca "Sosyo-Demografik Bilgi Formu" ve Anket formu ve alkol bağımlısı kişiler için "Klinik Bilgi Formu" uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, çocukluk kararlarını ölçen 18 alt ölçeğin 12'sinde alkol bağımlısı erkekler (A+) bağımlı olmayan erkeklerden (A-) anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etmişlerdir. A+ grubundaki kişiler özellikle "Var Olmamalıyım", "Kendim Olmamalıyım", "Büyümemeliyim-Doğal", "Bir Yere Varmamalıyım", "Sağlıklı Olmamalıyım", "Düşünmemeliyim" ve "Hiçbir Şey Yapmamalıyım" alt ölçeklerinde A- grubundaki kişilerden dikkat çekici şekilde farklılaşmışlardır. Ego-durumları açısından değerlendirildiğinde ise araştırma bulguları A+ grubundaki kişilerin daha çok Çocuk ego-durumundan hareket ettiklerini ve Yetişkin ego-durumlarını A-'ye göre çok daha az kullandıklarını göstermektedir. Alkol bağımlılarının kadın eşleri (E+) ve ile alkol bağımlısı olmayanların eşlerinin (E-) birbiriyle kıyaslanmaları incelendiğinde, erkeklerde olduğu gibi E+'nın çocukluk kararlarını ölçen 18 alt ölçeğin 12'sinde E-'den anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etikleri görülmüştür. E+ grubundaki kişiler özellikle "Var Olmamalıyım", "Kendim Olmamalıyım", "Yakın Olmamalıyım", "Ait Olmamalıyım" ve "Sağlıklı Olmamalıyım" alt ölçeklerinde E- grubundaki kişilerden dikkat çekici şekilde farklılaşmışlardır. Ego-durumları için yapılan değerlendirmede ise E+ sadece "Uyumlu Çocuk" alt ölçeği açısından E-'den anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Evli kişilerin birbiriyle olan kıyaslamalarına bakıldığında ise dikkati çeken en önemli bulgu, alkol bağımlısı erkeklerin (A+) "Doğal Çocuk" puanlarının anlamlı düzeyde E+'dan daha yüksek olması ve E+'nın da "Yetişkin" ego durum puanının A+'dan anlamlı düzeyde çok daha yüksek olmasıdır. Aynı zamanda A+ "Büyümemeliyim-Doğal" ve E+ da "Çocuk Olmamalıyım" çocukluk kararları açısından eşlerinden anlamlı düzeyde çok daha yüksek çıkması da diğer önemli bulgu olmuştur. Bu bulgunun çok dikkat çekici olmasının nedeni alkol bağımlısının olmadığı çiftin (A- ile E-) hiçbir ego durumu ve çocukluk kararı açısından birbirinden faklı çıkmamasıdır. Bu durum alanyazında alkol bağımlıları ve eşleri arasında patolojik uyumun olduğunu ileri süren görüşleri destekler nitelikte olmuştur. Alkol bağımlılığı ve eşbağımlılığı (alkolik kişinin eşi olma) yordama için yapılan analiz sonuçları incelendiğinde ise; alkol bağımlılığı için "Doğal Çocuk" ve "Yetişkin" ego durumları ile "Sağlıklı Olmamalıyım" ve "Düşünmemeliyim" komutlarının; eşbağımlılık için de "Uyumlu Çocuk" ego durumu ve "Kendim Olmamalıyım" çocukluk kararı yordayıcı faktörler olarak ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler: alkol kullanım bozukluğu, eşbağımlılık, Transaksiyonel Analiz, Çocukluk Dönemi Kararları Ölçeği (ÇODKÖ) ve Ego Durumları Ölçeği (EGDÖ)