Allium cepa L.'da Dietil ftalat'ın sebep olduğu fizyolojik, anatomik ve sitogenetik değişimlerin araştırılması

Bu çalışmada, Dietil ftalat'ın Allium cepa L. kök ucu hücrelerinde muhtemel toksik etkileri fizyolojik, anatomik ve sitogenetik parametreler yardımıyla araştırılmış, ayrıca lipid peroksidasyonu ve antioksidant enzim düzeylerine etkileri de incelenmiştir. Çimlenme yüzdesi, kök uzunluğu, ağırlık kazanımı, mikronukleus (MN) sıklığı, mitotik indeks (MI), kromozomal anormallikler, anatomik hasarlar, Malondialdehit (MDA), Süperoksit Dismutaz (SOD) ve Katalaz (CAT) düzeyleri toksisitenin belirteçleri olarak kullanılmıştır. Bulblar bir (1) kontrol ve üç (3) uygulama grubu olmak üzere toplam dört (4) gruba ayrılmıştır. Kontrol grubundaki bulblar çeşme suyu, uygulama gruplarındaki bulblar ise Dietil ftalatın 1,0, 2,2, 4,4 µM dozlarıyla 72 saat süresince muamele edilmişlerdir. Sonuçta, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında Dietil ftalat uygulanan gruplarda çimlenme yüzdesi, kök uzunluğu ve ağırlık kazanımının azaldığı, MN ve kromozomal hasar sayıları ile MDA, SOD ve CAT düzeylerinin ise arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu artış ve azalışlarında istatistiksel olarak anlamlı olduğu (P<0.05) belirlenmiştir. Yapılan mikroskobik incelemeler sonucunda ise Dietil ftalat uygulamasının kök ucu hücrelerinde C-mitoz, fragment, kromozom köprüsü, binukleuslu hücre, anormal kutuplaşma, yapışkan kromozom ve kromatinin eşit olmayan dağılımı şeklindeki kromozomal hasarları teşvik ettiği gözlenmiştir. Diğer yandan, Dietil ftalat A. cepa kök ucu meristematik hücrelerinde belirgin olmayan iletim doku, korteks hücre deformasyonu, korteks hücre çeperinde kalınlaşma, epidermis hücrelerinde bazı maddelerin birikimi, yassılaşmış hücre çekirdeği, nekroz ve epidermis hücrelerinde deformasyon şeklinde hasarlara neden olmuştur. Sonuç olarak, Dietil ftalatın belirli doz seviyelerinde toksik olduğu, A. cepa test materyalinin ise bu etkilerin belirlenmesinde kullanışlı bir indikatör olduğu belirlenmiştir.