Almanya merkezli Türk göçmen edebiyatında Türk göçmen işçilerin çalışma yaşamında karşılaştığı sorunlar

18. yüzyıldan itibaren sanat-gerçeklik bağıntısının hacim kazanması, edebiyatta da toplumsal yaşama ilişkin betimleme ve anlatımların kullanılmasına yol açmıştır. Nitekim toplumsal yaşamın olmazsa olmazı "çalışma yaşamı" olgusu da edebi temalara nüfuz etmiştir. Bu gelişme neticesinde edebi eserler, sosyal bilimler için potansiyel veri kaynağı durumuna gelmiş ve çeşitli bilimsel disiplin tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Bu araştırmanın amacı; çalışma yaşamı olgusu ile ilişkili edebi temaları görünür kılarak, edebi metinlerin endüstri ilişkileri, emek tarihi vb. sosyal bilim disiplinlerince veri kaynağı olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktır. Edebiyatın birçok akım ve gelenekten müteşekkil bir yapı olması, araştırmanın spesifik bir alanla sınırlı tutulması mecburiyetini doğurmuş ve çalışma yaşamına ilişkin temaları sıklıkla kullanan 1. kuşak Almanya merkezli Türk göçmen edebiyatına dâhil eserler, araştırmanın evreni olarak belirlenmiştir. Söz konusu edebi eserlerin olağan ve daha sık değinilen tematik vurguları dikkate alınarak, Federal Alman işgücü piyasasında istihdam edilen ilk kuşak Türk göçmen işçilerin çalışma yaşamında karşılaştığı sorunlar araştırmanın konusu olarak belirlenmiştir. 11 göçmen yazardan toplam 159 edebi eser, gelişmiş tarama metotlarından tikel tarama yaklaşımı kullanılarak taranmış ve toplam 20 yapıtın araştırma konusuna ilişkin bulgu sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu 20 yapıt örneklem olarak belirlenmiş ve içerisinden araştırma konusu ile ilişkili diyalog, monolog ve betimlemeler ayıklanarak bir veri seti hazırlanmıştır. Bu veri setinin öne çıkan vurguları 6 ana, 2 alt temada kodlanmış ve içerik analizi metodu kullanılarak irdelenmiştir. Literatürdeki nitel ve nicel bulgular ışığında veri seti yorumlandığında gerçeklik ile tutarlı olduğu görülmüş ve edebi metinlerin endüstri ilişkileri, emek tarihi gibi sosyal bilim dallarında veri kaynağı olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bilgisayar destekli nitel veri analizi uygulamalarından "NVivo 11 Pro" programının "tree node" fonksiyonu kullanılarak veri setinin sunduğu nicel görüntüler de tespit edilmiştir. Nitekim "iş ortamının fiziksel özellikleri ve işletme yönetiminin tutumundan kaynaklı sorunlar" ana temasına ilişkin bulguların veri setinde daha çok yer tuttuğu görülmüştür. Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik ve Academia veri tabanlarındaki benzer araştırmalar incelendiğinde, 1. kuşak Almanya merkezli Türk göçmen edebiyatında göç ile ilintili temaların daha geniş kapsamlı ele alındığı, başta sosyoloji ve edebiyat olmak üzere farklı disiplinlerce irdelendiği göze çarpmıştır. Doğrudan çalışma yaşamına odaklı bir yaklaşımla hazırlanmış bir araştırmanın olmaması, bu tez çalışmasına özgün değer kazandırmıştır.