Altay destan kahramanlarının mitik serüveni (Erginlenme-olgunlaşma)

Destanlar, oluşum aşamaları bakımından mitsel düzlemin ilk görüntü düzeylerindendir. Dikey boyutta barındırdığı derin anlam dizgeleri bakımından mitleri ve mitsel düşünceyi aktaran metinlerdir. İnsanoğlu, tarih sahnesine çıktığı ilk andan günümüze kadar yaşam karşısındaki kökensel tepkilerini, kolektif bilinç altının dışa vurumu olarak kabul edebileceğimiz; mitler, efsaneler, destanlar, masallar ve halk anlatıları aracılığıyla ifade etmiştir. Bu bakımdan bu ürünler, yaratılış sonrası süreçte insanoğlunun evreni, doğayı ve yaşamı yorumlama/anlamlandırma sürecinin ürünüdür. Şüphesiz bu ürünler, yaratılıştan günümüze uzanan yaşamsal çizgide tarihi, siyasi, coğrafi, din... insanoğlunu kültürel anlamda değiştiren unsurların etkisiyle kaybolmadan günümüze kadar gelmiştir. Hemen hemen bütün dünya destanlarında benliğin başlıca simgesi olan kahraman, sınavlar yolunda bir dizi sınavdan geçirilerek mitsel düzlemde erginlenme/olgunlaşma aşamasına tabi tutulur. Söz konusu erginlenme/olgunlaşma süreci aslında metnin arka plan kültüründe metni yaratan toplumun akıp giden yaşam yaşam karşısındaki olgunlaşma sürecidir. Bu bakımdan Altay Türkleri'ne ait destanların dikey boyutunda, Türk insanının tarihsel süreç içerisindeki değişim/dönüşüm öyküsü bulunmaktadır. Altay destanları göz önünde bulundurulduğunda destan kahramanlarının mitsel anlamda girmiş olduğu erginlenme/olgunlaşma süreci, ünlü mit çözümleyicilerinin belirttiği gibi yola çıkış aşaması ile başlamaz. Kahramanlar, geçmişiyle birlikte ele alınarak, henüz doğmadan toplum tarafından yaratılır. Bu bağlamda, Altay destanlarında destan kahramanlarının mitsel serüveni anne karnına düşmeden önce başlar. Doğum öncesi süreç ve olağanüstü doğum göz önünde bulundurulduğunda kahramanın bireyselleşme süreci, geçmişin dinamiklerinden hareketle kendisini günceller. Dolayısıyla kahramanın sonsuz yolculuğu, sonlu yolculuğundan yani doğum anından önceki süreç ile başlar. Bu bakımdan Türk toplumu, kahramanı daha doğmadan mitsel anlatı güçleriyle kuşatır. Kahraman, içinde doğup büyüdüğü Türk toplumunu yaşatmak adına bir erginlenme/olgunlaşma aşamasından geçer. Kahramanın doğum öncesinden itibaren geçtiği bir dizi sınav, bir anlamda içinde doğup büyüdüğü toplumun kat etmiş olduğu aşamaları göstermektedir. Bu çalışmada Altay destan kahramanlarının doğum öncesi süreçten itibaren başlayan erginlenme/olgunlaşma aşamaları sistematik bir düzlemde ele alınıp incelenmiştir.