The effectiveness of a program designed to prevent problematic internet use among sixth graders

Bu araştırmada kentli ve risk altında olmayan Türk ortaokul öğrencilerinin ihtiyaç doyumu, başa çıkma, bilinçli farkındalık ve problemli internet kullanımıyla (PİK) bağlantılı çevrimiçi davranışlarının neden-sonuçlarının farkındalığı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. İlk çalışmada 165 kişilik Türk erken ergen örnekleminde kesitsel araştırma deseni ve ilişki analizi kullanılmıştır. Buna göre, ihtiyaç doyumu ile problemli internet kullanımı arasındaki ilişkiye kaçınan başa çıkma stratejisi kullanmanın ve internet kullanırken bilinçli farkındalığın yüksek olmasının aracılık ettiği bulunmuştur. İkinci çalışmada, on hafta süresince PİK'i önleyici Dijital Yaşam Farkındalığı Sorumluluk Programı uygulanmış ve etkililiği incelenmiştir.Yarı deneysel araştırma deseninde hem niteliksel hem de niceliksel veriler, deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön-test, son-test ve izleme testi, PİK, sorumlu internet kullanımı, başa çıkma stratejileri ve psikolojik ihtiyaçlar değerlendirmeleriyle elde edilmiştir. Program uygulanırken kullanılan günlükler ve uygulama sonrası görüşmeler katılımcıların algılarını öğrenmeye yardımcı olurken, aileler çocuklarının internet kullanma davranışlarını raporlamışlardır. Verilerin değerlendirmesinde betimsel istatistik, basit (ikili) korelasyon, ANOVA ve MANOVA, çapraz tablo analizi ve t-test kullanılmıştır. Görüşme verilerinin ve araştırmacının günlüğünün niteliksel analizleri için içerik analizi yapılmıştır. Program, risk altında olmayan ergenlerde sorumlu internet kullanımını artırmada, problemli internet kullanımını ve kaçınan başa çıkma strajesini kullanmayı azaltmada başarılı bulunmamıştır. Ancak bu program öğrencilerde olumlu internet kullanımı, aktif başa çıkma stratejileri ve internet kullanırken anın farkındalığına ilişkin olumlu bilişsel yapılandırmaları sağlamada başarılı bulunmuştur. Programın içeriğindeki ihtiyaç destekleyici unsurda başarıya ulaşılmıştır. Araştırmaya ilişkin çıkarımlar ve öneriler tartışılmıştır.