Alzheimer hastalığının gelişim sürecinde talamik bağlantısallık değişiklikleri

Alzheimer hastalığında (AH) görülen semptomların ortaya çıkmasından çok daha önce nöropatolojik değişikliklerin meydana geldiği ileri sürülmüştür; fakat bu nöropatolojik değişikliklerin AH'nin gelişimi sırasındaki yayılımının Papez devresinin temel bileşenlerinden olan anteriyor talamik çekirdeklere (ATN) olan etkisi tam olarak bilinmemektedir. Bu amaçla, AH'nin gelişim sürecinde yer alan AH'ye bağlı demans (AHD), Hafif Kognitif Bozukluk (HKB) ve Subjektif Kognitif Bozukluk (SKB) grupları arasında AH'de etkilendiği bilinen yapıların ve ATN'nin dinlenim durumundaki fonksiyonel bağlantısallığının incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada bilimsel bir araştırma projesine ait 18 AHD tanılı, 44 HKB tanılı ve 26 SKB tanılı hastanın klinik değerlendirme test skorları ve fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG) verileri kullanılmıştır. İlk aşamada FreeSurfer yazılım paketi kullanılarak bütün katılımcılar için kişiye özgü olarak kortikal parselasyon ve subkortikal segmentasyon işlemleri yapılmış ve analizlerde kullanılacak olan yapılar elde edilmiştir. Daha sonra fMRG verisi anatomik veri uzayına taşınarak seçilen ilgi bölgeleri ile çakıştırılmıştır. Son olarak ise, seçilen ilgi bölgesi (ROI) çiftlerinin ortalama zaman serileri arasındaki korelasyon katsayıları hesaplanarak fonksiyonel bağlantısallık değişimleri elde edilmiştir. AH'nin ileri evresinde, olağan durum ağının temel yapılarından biri olan posterior singulat korteksin retrosplenial korteks (RSC) ve anteriyor singulat korteks ile arasındaki bağlantısallığının azaldığı bulunmuştur. Bu bulguya ek olarak, RSC ve subikulum arasındaki bağlantısallığın da azaldığı saptanmıştır. Bu bulgular AH'deki tau yayılımının singulum yolu üzerinden ilerleyiş gösterdiğini desteklemektedir. Ayrıca AHD'de ATN'nin frontopolar korteks ile olan bağlantısallığının azaldığı saptanırken hastalığın erken evrelerinde ATN'de bağlantısallık değişimi gözlenmemiştir. Bulgularımız, DMN'nin çekirdek yapıları arasındaki fonksiyonel bağlantısallık azalmasıyla geçmiş nörogörüntüleme çalışmalarını desteklerken, AH gelişim sürecinde talamasun frontal bağlantılarının görece geç dönemde etkilendiği bakımından nörobiyolojik değişiklikler hakkındaki bilgilere katkıda bulunur. Bu bulguların daha geniş gruplar dahil edilerek ve ultra yüksek çözünürlüklü görüntüleme metotları kullanılarak yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.