Ameliyathanede ve acil serviste görev yapan sağlık profesyonellerinin gürültü hassasiyetleri ve dikkat düzeylerinin belirlenmesi

Ameliyathane ve acil serviste görev yapan sağlık profesyonellerinin gürültü hassasiyeti ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ve gürültünün sağlık profesyonelleri ile hastalar üzerindeki etkilerini inceleyen bu çalışma; 200 sağlık profesyonelinden (127 kadın, 73 erkek) oluşan bir örneklemle gerçekleştirilmiştir. Veriler; Tanıtıcı Özellikler Formu, Weinstein Gürültü Hassasiyeti Ölçeği (WGHÖ) ve Bilinçli Farkındalık ve Dikkat Ölçeği (MAAS) ile toplanmıştır. Verilerin dağılım uygunluğu testleri sonrası iki gruplu karşılaştırmalarda Student t testi, üç ve daha fazla gruplu karşılaştırmalarda Anova testi kullanılmış; anlamlılık seviyesi p<0,005 olarak belirlenmiştir. WGHÖ puan ortalaması 93,44±8,44 olup yüksek gürültü hassasiyetine işaret ederken, MAAS puan ortalaması 72,89±11,65 ile orta-yüksek bilinçli farkındalık düzeyini göstermiştir. Gürültü; istenmeyen seslerin birleşimi olarak tanımlanmakta olup, literatür incelendiğinde ameliyathane ve acil serviste sıklıkla 70 dB(A)'yı aşarak Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği sınırları geçmektedir. Bu durum; sağlık profesyonellerinde dikkat dağınıklığına ve hata riskine yol açarak tedavi performansını ve hasta sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Gürültü hassasiyetinin en yüksek belirleyicileri 15 yıl ve üzeri meslek deneyimi (115,11±9,34) ve bekarlık durumu (96,44±8,85); bilinçli farkındalığın en yüksek belirleyicileri ise bekarlık (85,76±7,79) ve 15 yıl üzeri deneyim (84,71±9,60) olarak saptanmıştır. Kadınlar (102,02±12,50), 36-55 yaş grubu (110,28±8,72), bekarlar ve yüksek eğitimliler (98,16±7,66) daha yüksek gürültü hassasiyeti sergilerken; bekarlar ve deneyimli profesyoneller daha yüksek MAAS puanlarına sahiptir (p<0,005). Gürültü iii hassasiyeti ile bilinçli farkındalık arasında yüksek düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuş (r=0,771, p=0,001); regresyon analizi, gürültü hassasiyetinin bilinçli farkındalığı olumlu yönde etkilediğini doğrulamıştır (β=0,654, p<0,001). Ancak, orta düzey deneyimli (6-15 yıl) profesyonellerin düşük MAAS puanları (65,73±9,56; 66,41±8,84); tükenmişlik veya stresle ilişkilendirilmiştir. Gürültünün psikolojik ve fizyolojik olumsuz etkileri, özellikle dikkat dağınıklığı; mesleki performansı ve hasta bakım kalitesini tehdit etmektedir. Bu nedenle; gürültü kaynaklarının tespiti ve yönetimi kritik öneme sahiptir. Gürültü azaltıcı teknolojiler, ses yalıtımı, farkındalık temelli eğitimler ve stres yönetimi programları önerilmektedir. Gelecekteki çalışmalar; gürültü hassasiyetinin uzun vadeli etkilerini ve müdahalelerin etkinliğini daha ayrıntılı incelemelidir. Anahtar Kelimeler: Ameliyathane, Acil Servis, Sağlık Profesyonelleri, Gürültü Hassasiyeti, Dikkat