Ameliyathanelerde çizelgeleme problemi ve optimizasyonu

Ameliyathaneler hastanelerin en önemli bölümlerinden biridir. Ameliyathaneler, hastanelerin ana gelir kaynağı olmasının yanı sıra, aynı zamanda en maliyetli birimleridir. Maliyet unsurları ile birlikte acil operasyon gereksinimi olan hastalara zamanında ve hızlı müdahale edilebilmesi, bu önem boyutunu hayati düzeye çıkarmaktadır. Hastane ve ameliyathane yöneticileri için en temel ve kritik öneme sahip olan sorun, operasyonların planlanması ve ameliyathanelerin çizelgelenmesidir. Ameliyathanelerin çizelgelenmesinde malzeme, tıbbi araç-gereç ve ameliyat için kullanılan cihazların kıtlığı, hizmet veren cerrah, hemşire ve diğer ameliyathane çalışanlarının sınırlı sayıda olduğu gerçeği göz önünde bulundurulmalıdır. Aynı zamanda belirli bir çalışma kapasitesi olan ameliyathanelerin, çalışma zamanları içerisinde optimum düzeyde hizmet vermesi gerekmektedir. Ayrıca hastaların mümkün olan en kısa zamanda, operasyon süreçlerinde gecikme yaşanmadan ve ameliyathane birimlerinde kuyruk oluşturmadan hizmet alabilmesi, hem hasta memnuniyetini hem de personelin verimli çalışmasını sağlamaktadır. Bu tez çalışmasında, elektif hastalar için ertesi gün operasyon çizelgeleri oluşturulması, bu planlamanın yapılmasında ameliyat tamamlanma zamanlarında ve vakalar arası hazırlık süreçlerinde mümkün mertebede çakışma yaşanmamasının sağlanması hedeflenmiştir. Eş zamanlı operasyon bitişlerinin minimize edilmesi ile ameliyathanelerin optimum düzeyde kullanılmasının sağlanması ve operasyon akışlarının hızlı bir şekilde gerçekleşmesi amaçlanmıştır. Ayrıca ertesi gün için planlanan ameliyatların ameliyat sırasının belirlenmesi ile hastaların pre-op bekleme sürelerinin azaltılması sağlanacaktır. Belirlenen amaçları gerçekleştirebilmek için küçük ve orta boyutlu problemlerin çözülmesinde karma tam sayılı programlama modeli önerilmiştir. Orta ve büyük boyutlu problemlerin çözümünde ise darboğaz değiştirme sezgiseli ve sıra değiştirme yaklaşımından oluşan iki aşamalı bir uygulama yapılmıştır. Yapılan uygulamalar sonucunda çocuk cerrahi ve genel cerrahi servislerinde karma tam sayılı programlama ile optimal çizelgelere ulaşılmıştır. Üroloji, kadın doğum ve beyin cerrahisi servislerinde ise önerilen iki aşamalı yöntem ile mevcut ameliyat planlarından daha kısa sürede tamamlanan ve daha az çakışmanın yaşandığı operasyon çizelgeleri elde edilmiştir.