Amerikan misyoner okullarından "Suriye Protestan Koleji" (1866-1920)

Misyonerler, Osmanlı sınırları içinde Hristiyanlığı yaymak için birçok teşkilat kurmuştur. Bu teşkilatlardan biri American Board of Commissioners for Foreign Missions (ABCFM)'dir. Buna bağlı olarak çalışan misyonerler Suriye'de 1820'den itibaren eğitim, sağlık, Evanjelik vaaz verme ve basın-yayın çalışmalarını aralıksız sürdürmüştür. Eğitim çalışmaları kapsamında bölgede kurulan ilk misyoner okulu 1824'te kurulmuş olup, ilkokul seviyesinde eğitim veren, sayıları hızla artan birçok okul açmışlardır. Zamanla ihtiyaçları karşılayamadığı düşünülen bu okulların devamı mahiyetinde, Suriye Protestan Koleji (SPC) ya da Arapça adıyla "El-Medresetü'l-Külliyetü's-Suriyetü'l-İnciliyye" 3 Aralık 1866'da ruhsatsız olarak açılmıştır. Misyonerler, bölgeyi daha anlaşılır kılmak için misyon ve istasyonlara bölmüşlerdir. Kolej'in dahil olduğu Suriye-Filistin misyonu, 1870'te ABCFM ile koordineli çalışan Presbyterian Board of Commissioners for Foreign Missions (BFMPC) devredilmiştir. Hristiyan ideallerini modern görüşlerle birleştireceğini, ileri bir Batılı eğitim sağlayacağını iddia eden SPC'de, kuruluş aşamasında Colligeate, Tıp, Eczacılık; daha ilerleyen yıllarda ise Hazırlık, Diş Hekimliği, Hemşirelik, Ticaret bölümü ile İncil Arkeolojisi ve Filoloji bölümleri açılmıştır. Osmanlı Devleti Kolej'e karşı temkinli davranmış özellikle Tıp ve Eczacılık öğrencilerinin mezuniyet sınavlarının Mekteb-i Tibbiye-i Şahane eğitmenlerince İstanbul'da yapılmasını istemiştir. Kolej mezunlarının bölgenin sosyo-ekonomik ve kültürel yapıya etki ettiği iddia edilmiştir. Kolej "medenileştirme misyonu" çerçevesinde yürüttüğünü iddia ettiği eğitimi, bölgenin öncülerini yetiştirme misyonuyla yürütmüştür. Fakat Protestan ahlaka bağlı olarak verdiği eğitimden hiç ödün vermemiş, öğrencileri buna uygun zorunlu uygulamalara tabi tutmuştur. Bu uygulamaların yarattığı etkiyle Kolej'de zaman zaman sorunlar yaşanmıştır. Bölgede birçok ilkin yaşanmasına vesile olduğu iddia edilen Kolej'de basın-yayın faaliyetleri ile dikkat çekmiştir. Kurumun Birinci Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı Hükümeti ile tıbbi misyon çerçevesinde yapılan çalışmalarda etkin olarak yer aldığı, hükümetle olumlu ilişkiler yürüterek savaş boyunca iki hafta dışında hep açık kaldığı anlaşılmaktadır. Kolej'den birçok doktor, eczacı, diş hekimi, öğretmen, mühendis, hukukçu ve din adamı yetişmiştir. Kurumun, bölgenin geleceği için toplanan konferansta Danışmanlık Heyeti'nde de temsilci bulundurmuştur. Kolej, I. Dünya Savaşı sonrasında manda sınırlarında kalmış, 1920'de adını Beyrut Amerikan Üniversitesi olarak değiştirmiştir.