Role of word order and accusative case marking in sentence comprehension in 17- to 39-month-old Turkish children

Bu araştırma, seçici izleme yöntemini (intermodal preferential looking paradigm) kullanarak, anadili Türkçe olan çocukların, ettirgen-geçişli cümleleri anlamada, söz dizimi ve nesne belirten eklerden (örneğin, ismin ?i hali) ne derece faydalandıklarını incelemeyi amaçlayan iki deney içermektedir. Veriler, anadili Türkçe olan ve yaşları 17 ile 39 ay arasında 3 grup içinde incelenen, 219 çocuktan toplanmıştır. Seçici izleme yöntemi, film ikililerinden bir sözel uyaran tarafından tasvir edilen uygun olanına yönelik görsel seçiciliği incelemek yoluyla cümle algısını ölçen bir yöntemdir. İlk deneyde çocuklara verilen cümleler, Türkçedeki en yaygın söz dizimi olan Özne-Nesne-Yüklem diziminde olmakla beraber, nesne belirten ek içermemektedir (ö.r., at kuş itiyor). İkinci deneyde ise, aynı cümleler nesne belirten ek içermektedir (ö.r. at kuş-u itiyor). Analiz sonuçları, 24 ile 39 ay arasındaki çocukların, cümlede hangi öğenin hangisi üzerinde ne gibi bir etkisi olduğunu belirlemede, cümledeki söz diziminden faydalandıklarını göstermektedir. Sonuçlar, katı kurallara bağlı bir söz dizimine sahip olan İngilizcenin aksine, söz dizimin kullanım amacına bağlı olarak esneklik gösterdiği bir dil olan Türkçe'de, en yaygın söz diziminin cümle algısına önemli bir katkısı olduğunu desteklemektedir. Beklenilenin aksine, nesne belirten ekin varlığının cümle algısını kolaylaştırmadığı görülmüştür. Çocuklar, nesne belirten ekin varlığına geç tepki vermiş ve ancak filmin sonlarına doğru sözel uyaranla uyumlu olan tarafa bakmışlardır. Ayrıca, nesne belirten ekin varlığının, en çok 39 ay grubundaki çocuklarda etkili olduğu görülmüştür. Sonuçlar, cümlede söz dizimi ve nesne belirten ekin cümle algısı üzerindeki etkisi, yaş grupları açısından karşılaştırılarak tartışılacaktır.Anahtar sözcükler: dil gelişimi, anadili Türkçe olan çocuklar, cümle algısı, söz dizimi, nesne belirten ek