Anadolu' daki Roma dönemi çeşme mimarisinin bir örneği olarak Letoon Hadrian anıtsal nymphaeumu. Mevcut durum analizi ve hipotetik restitüsyon önerisi

Bu tez çalışması, UNESCO Dünya Mirası Listesinde yer alan Letoon Kutsal alanı içerisindeki İmparator Hadrianus' a ithaf edilmiş eksedra düzenindeki anıtsal çeşmenin mimari planının, çevre ile olan ilişkisinin incelenmesini ve hipotetik restitüsyon önerisini konu almaktadır. 19. yüzyıldan bu yana araştırmaları sürdürülen Letoon Kutsal Alanı tüm Likya'nın ortak tapınım merkezidir ve Antik çağda Likya' nın dini merkezi konumundadır. İmparator Hadrianus' a ithaf edilen Roma Dönemi anıtsal çeşme yapısının kutsal kaynakla aynı aksta olması Letoon Kutsal Alanı' nın planlanmasının temel özelliklerinden biridir. Letoon' un dip tarihi bilinmeyen çok katmanlı geçmişinde farklı dönemlerde farklı isimlerle anılan su tanrıçaları Nymphelere adanan anıtsal çeşme yapısı, kutsal kaynak ile ilişkilenen alanın dinsel işlevselliğini ön plana çıkartmış ve suyun kutsallığının tüm katmanlar boyunca devam ettiğini göstermiştir. Augustus ile başlayan Roma İmparatorluk Çağın'da İmparator Hadrianus selefi imparator Trajanus'un izlediği yayılma politikasının aksine imparatorluğun genişleme politikasını terk ederek mevcut sınırlarını korumuştur. Roma tarihi içinde Hadrianus Dönemi mimari açıdan yapı patlaması olarak adlandırılan önemli bir yer tutar. Bu dönemde yeni yapıların inşasının yanı sıra depremlerden zarar gören bazı yapılar da onarılmıştır. İmparatorluğunun 12 yılını Roma dışındaki eyaletlere yaptığı gezilere ayırmıştır. Bu geziler kapsamında 123-124 ve 129-131 yıllarında Anadolu'ya iki önemli gezi düzenlemiştir. 20. yüzyılın başından beri Roma dönemi su ile ilişkili yapılar hakkında çok sayıdaki yayın çeşitliliği içinde 1969-2009 yılları arasında kazı çalışmaları gerçekleştirilmiş olan Letoon Hadrian Anıtsal Çeşmesi hakkında en önemli eksiklik detaylı bir mimari analiz ve restitüsyon önerisinin tamamlanmamış olmasıdır. Bu bağlamda Letoon kutsal alanında bulunan Roma Dönemi anıtsal çeşme yapısının halihazırda mevcut olan arkeolojik kalıntılarından elde edilen verilerle ve kazı raporlarından edinilen bilgiler ışığında tipolojik değerlendirilmesi ve plan analizi yapılarak, hipotetik restitüsyon önerisinin sunulması amaçlanmaktadır. Yapının konumlandığı kutsal alanın temel ögesini oluşturan suyun çıktığı gözeyi koruyan Hellenistik Dönem yapay mağarasının aksında konumlanmış olması, kuzeyinde yer alan tören yolu ile ilişkisi ve Roma'nın en güçlü imparatorlarından biri olan Publius Aeulius Traianus Hadrianus' a ithaf edilmesi tezin önemini artırmaktadır.