Analojik tasarım – ikonik yapı ilişkisi bağlamında bir değerlendirme

Mimari tasarım; tasarımcının duygu ve düşüncelerini yansıtan, kullanıcıyla bağlantı kuran görsel bir iletişim ürünüdür. Bu dışa vurum için, mimarlık olgusu kendine has bir dil kullanmaktadır. Bu mimari dillerden biri de analojidir. Mimarlıkta analoji daha çok yaratıcılığa ulaşmaya çalışılan, anlam yaratma amacıyla kullanılan, üretim sürecine katkıda bulunan bir esinlenme yöntemidir. Geçmişten günümüze mimarlar özgün olmak amacıyla analojiyi tasarımlarında kullanmıştır. Günümüzde sıra dışı ve yenilikçi ikonik yapılar özgün olma sıradanı aşma amacıyla tasarımlarda analojiye sıkça yer vermektedir. İkonik yapılar kuvvetli bir çağrışımsal anlama sahip, bir biçimin veya kavramın kullanıcıların belleklerinde yer etmesini sağlayan yapılardır. Bu simgesel değeri sağlayabilmek amacıyla ikonik mimari tasarımda analojiler sıkça kullanılmaktadır. Bu çalışma kapsamında mimaride önemli bir yer tutan analoji kavramı detaylı olarak ele alınarak tarihsel süreç içerisinde nasıl algılandığı ve bu konuda uzmanlaşmış kişilerce nasıl sınıflandırıldığı literatür araştırması yapılarak incelenmiş ve analoji kavramı yeni bir perspektiften ele alınarak yeni bir analojik sınıflama geliştirilmiştir. Son dönem hit mimarların ikon yapılarında analojik tasarıma sıkça başvurdukları görülmektedir. Bu kapsamda ikonik yapı-analoji ilişkisini tanımlamak amaçlı ikonik yapı tanımı, ikonik yapıları oluşturan ölçütler, ikonik yapıların kent için önemi tartışılmış ve 21.yüzyılda tasarlanan çağdaş 38 adet ikon yapı belirlenerek çalışma kapsamında geliştirilen tabloyla sınıflandırılmıştır. Seçilen yapılarla ilgili bilgi edinmek için kapsamlı bir literatür araştırması yapılmış; yapılara ait bilgiler, yapıların mimari tasarım hikayeleri, esin kaynakları araştırılmış ve yapılar hakkında uzman mimarlarla görüşülmüştür. Tüm bu bilgiler ışığında çağdaş ikonik yapılar yeni analojik sınıflama tablosuna uygun olarak sınıflandırılmış ve ikonik yapı-analoji ilişkisi bağlamında tespitlerde bulunulmuştur.