Vananin Ani, Lineer ve Aşamalı Kapatılmasına Bağlı Olarak Borularda Meydana Gelecek Geçiş Akımının Analizi

Akım hızı ve basıncının zamana bağlı olarak ani değişim göstermesi durumu hidrolik geçiş akımı olarak adlandırılır. Sistemde, akım kontrol bileşenlerinden birinin durumundaki değişim (vananın kapatılması veya pompanın durdurulması), geçiş akımının oluşmasını sağlar. Geçiş akımını analiz etmek için birçok metod geliştirilmiştir. Bu çalışmada, basit bir boru hattı üzerinde karakteristik metodu kullanılarak geçiş akımı analiz edilmiştir. Bu sebeple, boru hattınının her iki tarafında birer tane rezervuar modellenmiş olup, mansap tarafında bir adet kelebek vananin konumlandırılması tasavvur edilmiştir. Bir adet kelebek vana boru hattının mansabına yerleştirilmiştir. Vana herhangi bir şekilde kapandığı an, hattın menba kısmında basıncın sabit olması ve vananin hemen membainda suyun hızının sıfır olması beklenmektedir. Bu çalışmada, paslanmaz çelik ve esnek demir olmak üzere iki farklı boruhattı kullanılmıştır. Numerik analizlerin gerçekleştirilebilmesi için MATLAB kodu geliştirilmiştir. Vananın aşamalı olarak kapatılmasının lineer veya ani kapatılmasına nisbeten daha az geçiş akımı oluşturduğu gözlemlenmiştir. Hidrolik geçiş akımı üzerinde rol oynayan iki adet önemli faktör bulunmaktadır, bunlar; akım hızı ve borunun sürtünme katsayısıdır. Çelik boru ile karşılaştırıldığında esnek demir boruda geçiş akımının daha düşük olduğu hesaplanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hidrolik geçiş akımı, boru hattı, karakteristik metodu, ani kapatma, lineer kapatma, aşamalı kapatma.