Sanat ve politika ilişkisi üzerine bir analiz

Fordist toplumdan Post fordist topluma geçiş, sanat pratikleri, yaratıcı endüstriler ve sermaye akışı arasında çok katmanlı, karmaşık bir ilişkiler ağı ördü. Kent mekanı, üzerinde üretilen çağdaş sanat, hatta üzerindeki tarihi kültürel varlık bile yerel kalkınma için kaynak olarak araçsallaştırıldılar. Kültür ve sanat ürünleri akıllı mallara dönüştükçe, bu eder kazanımı karşısında sanatın eleştirel bir mesafade durmasını sağlayabilecek stratejiler araştırıldı. Ne var ki Neoliberalizm, globalleşen ekonominin tek ve mutlak ekonomi modeli olarak konumlanıp neredeyse herşeyi metalaştırırken eleştirel ve muhalif olanı da muğlaklaştırıp, dönüştürüyor. Bu tez, neoliberal ekonominin bu fazında; kültürel alanı baskılayan post fordist, post demokratik koşullar karşısında, çağdaş sanatın sivil kapasiteler inşa etme yetisini ve muhalif sanatsal stratejileri araştırmaktadır. Bahsi geçen amaca uygun olarak tezin ilk bölümü post fordist üretim biçimi ve bunun sanat- kültür alanında açığa çıkardığı politik dönüşüm üzerinde odaklanacak. Bu bölümün ikinci kısmı siyaset ve estetik alanlarının geçişli doğasını analiz ederek karşı hegemonik sanatsal bir direnişin yöntemlerini araştıracak. Tezin İkinci bölümü kültürel ve kentsel mekanın post fordist ekonomi politiği uyarınca yeniden yapılandırılmasını konu ediniyor. Örneklem alanı bu yapılanmanın şiddetle izlenebildiği Istanbul. Üçüncü bölüm kendinden önceki bölümlerde detaylandırılan semptomlara yanıt veren sanatsal stratejileri odağına alıyor. Bu bölümde neoliberal politikaların yarattığı eşitsizliği odağına alan sanatsal ürünler inceleniyor. Estetiğin kendi semiotiği içinde eleştirellik nasıl üretilir ve okunur sorunsalına yanıt aranıyor. Bu sayede, bu eleştirelliğin nasıl işlem gördüğü ve kültürel alanı baskılayan post demokratik, post fordist koşullar karşısındaki bir kontra hegemonic direnişe katkısı saptanmaya çalışılıyor. İlk bölümde saptanan emek süreçlerindeki değişimi dikkate alarak bu tez şu sonuçlara varmaktadır; Post fordist üretim biçiminde yaratıcılık artık değer elde ediliminde merkezi bir rol kazanmıştır. Bu durum, kapitalizmin kendini sürekli olarak üretmesinde yaratıcılığı aktif bir öğe olarak konumlamıştır. Buna dayanarak iddia edilebilir ki yerleşik bir düzenin böylesine merkezi bir öğesi, o düzenin dönüşmesi ve değişmesinde de rol oynayabilir. Zira, algısal veya kavramsal bir düzenin devamı için gerekli olan ortak algının üretimi hem estetik hem de siyaset alanlarının bir özelliğidir. Bu sebeple sanatsal ve kültürel yaratıcı pratikler, tıpkı siyaset alanı gibi sosyal gerçekliğimizi şekillendirip dönüştürebilirler. Yine de sanatsal ürünlerin eleştirme ve dönüştürme stratejilerinin çapını, başarısını onlar birer aktivist eylemmiş gibi değerlendirerek ölçmek mümkün değildir.