Anayasa Hukukunda insan onuru kavramı ve korunması

İnsan onuru, binlerce yıldır teolojik ve felsefi tartışmaların konusunu oluşturmuştur. İnsan onurunun hukuksal ve de özellikle Anayasa hukuksal bir kavram olarak kabulü ise oldukça yenidir. İnsan onuru Anayasanın münferit temel haklarının aksine, sınırları belirli bir yaşam ilişkisine denk gelmemektedir. İnsan onuru, tıpkı Anayasanın eşitlik ilkesi, demokrasi ve sosyal devlet ilkeleri gibi soyut bir kavramdır. Fakat bu soyutluk onun Anayasa hukuksal açıdan incelenmesine ve bir anayasal ilke ve temel olarak kabulüne engel değildir. İnsan onurunun kesin bir tanımını vermek olanaksızdır. Bununla birlikte, insan onurunu tanımlamaya yönelik bir takım denemeler bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi ihlal kalıbından hareket eden ve Alman Anayasa Mahkemesi tarafından geliştirilen obje formülüdür. Buna göre, insana kamusal organlar tarafından bir obje olarak davranılması ve onun insan olması nedeniyle sahip olduğu değerlerin hiçe sayılması insan onurunu ihlal etmektedir. İnsan onurunun hukuksal niteliği tartışmalıdır. Bazı yazarlar insan onurunu objektif bir Anayasa Hukuku normu olarak kabul ederken, bazıları da sübjektif bir kamu hakkı, bir temel hak olarak kabul etmektedirler. İnsan onurunun sahibi herşeyden önce gerçek kişi olarak insandır. Bununla birlikte, insan onurunun korunmasından henüz doğmamış insanın (embriyonun) da yararlanacağı ve bu korumanın ölümden sonrada belli ölçüde devam edeceği kabul edilmektedir. İnsan onurunun Anayasa hukuksal açıdan korunması, onun alt hukuk dalları tarafından da korunmasını ve içeriğinin somutlaştırılmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda örnek koruma alanları olarak, ilk etapta Ceza ve Ceza Yargılaması Hukukunda insan onurunun korunması önem arzetmektedir. Yine özel yaşamıngizliliğinin ve bu arada kişisel verilerin korunması da, insan onurunun Anayasa hukuksal açıdan korunmasının bir gereğidir. Nihayet, sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak insan onurunun korunması ve özellikle herkes için insan onuruna yakışan asgari bir yaşamın garantisi Anayasa Hukuku bakımından insan onurunun korunması açısından bir zorunluluktur.