Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda mağdur sıfatının incelenmesi

Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolu, 5982 ve 6216 sayılı Kanunlarla hukuk hayatımıza kazandırılan yeni ve en üst derecede bireyin hakkını arama imkânıdır. Bu hak arama yoluyla herkes, Anayasa'daki haklarından, AİHS ve Eki Protokollerindekiler kapsamında kalanların ihlal edildiği iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir. Türkiye'de, bireysel başvuru hakkı olarak adlandırılan bu dava çeşidi, 5982 sayılı Yasa'nın Anayasa'nın 148. maddesinde yaptığı değişiklik neticesinde kabul etmiştir. Ayrıca 6216 sayılı Yasa da, 27894 sayılı Resmi Gazete ile 03.04.2011 tarihli olarak yürürlüğe girmiş, ancak aynı Yasa'nın 76/1.a maddesi ile, bireysel başvuru imkânının düzenlenmiş olduğu 45 ila 51. maddelerinin ise 23.09.2012 tarihinde yürürlüğe girmesi yasa ile belirlenmiştir. Bireysel başvuru kurumu ile temel hak ve hürriyet ihlallerinin hukukumuzda önlenmesi, kaldırılması ve bununla birlikte AİHM'de ülkemiz aleyhine yapılan ihlal başvurularının niceliğinin azaltılması ve böylece, pek çok anlaşmazlığın AİHM'e başvurulmadan iç hukukumuzda çözüme kavuşturularak vatandaşlarımızın, insan hakları standardının yükseltilmesi ve sahip oldukları temel hak ve hürriyetlerin daha etkili olarak himayesi sağlanacaktır. Bu çalışmayı yapmamızdaki temel amaç, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunda mağdur sıfatının incelenmesi ve tanımlanmasıdır. Bu tez çalışması üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvurunun kavramsal çerçevesi, tarihsel süreci, temel özellikleri, niteliği, işlevi, anayasa yargısı içerindeki konumu ve karşılaştırmalı hukuktan örnekler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru kapsamında korunan temel hak ve özgürlükler, üçüncü ve son bölümünde ise; bireysel başvuru yolunda mağdur sıfatı ve AYM ve AİHM kararları incelenerek bu Mahkemelere yapılan başvurular hakkında verilen örnek kararlar ele alınmıştır.