Anesteziyoloji ve reanimasyon alanında 1970-2016 yılları arasında üniversitelerden yapılan tez çalışmalarının; çalışma alanları, yayınlanma oranları ve kanıt düzeylerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmamızda, 1970 ve 2016 yılları arasında Anesteziyoloji ve Reanimasyon alanında yazılan tezlerin Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi veri tabanından yararlanarak, yayın olma durumları, araştırma tasarımları, konuları ve kanıt seviyelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 1970 ve 2016 yılları arasındaki Anesteziyoloji ve Reanimasyon alanında yazılan tezlere, Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla ulaşıldıktan sonra bu tezler, Google, Google Scholar ve PubMed ve TR Dizin TÜBİTAK ULAKBİM arama motorlarında aranarak, yazarları, yayın olma durumları, araştırma tasarımları, konuları, kanıt seviyeleri, yapıldığı kurum, tez danışmanları, danışmanların o tarihteki akademik unvanları, yayınlanan tezlerin yayın oldukları tarih, yayınlandıkları derginin adı, ülkesi, kıtası, dili, impakt faktörü ve atıf sayıları belirlendi. Bulgular: Çalışmamız kapsamına Yüksek Öğretim Kurumu'nun (YÖK) Ulusal Tez Merkezi tez arşivi sayfasında yer alan Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanlığı alanında 1970 yılı, 1 Ocak tarihinden, 2016 yılı 31 Aralık tarihine kadar yapılan, toplam 2803 tez dahil edildi. İncelenen tezlerin 2714(%96,8)'ü üniversitelerden, 89(%3,2)'u Sağlık Bakanlığı eğitim araştırma hastanelerinden yapılan tezlerdi. Tezlerin 1964(%70,1)'ünün Ankara ili ve Ankara ilinin batısında yer alan şehirlerdeki kurumlar bünyesinde, 839 (%29,9)'unun ise Ankara ilinin doğusundaki şehirlerde yer alan kurumlarda yapıldığı belirlendi. Tezlerin yıllara göre dağılımı incelendiğinde, en fazla tezin 296 (%10,6) tez ile 2011 yılında yapıldığı belirlendi. Tezlerin kanıt düzeyleri değerlendirildiğinde, 1603(%57,2)'inin B kanıt düzeyi (randomize kontrollü/randomize tek-çift kör tasarlanmış çalışmalar), 597(%21,3)'sının C kanıt düzeyi (prospektif), 346(%12,3)'ünün F kanıt düzeyi(hayvan deneyi, deneysel çalışmalar), 257(%9,2)'sinin D kanıt düzeyi (retrospektif çalışmalar) olduğu saptandı. Tezlerin 719 (%25,7)'unun yayın olduğu belirlendi. Yayınlanan tezlerin 599 (%83,3)'unda yayındaki birinci ismin tez sahibinin ismiyle aynı olduğu görüldü. Tez ile yayın yılı arasındaki farkın 0-14 yıl arasında olduğu ve ortalamasının 3,14±2,26 olduğu belirlendi. Tezlerin yayın oldukları dergilerin indeksleri incelendiğinde 367(%51,0)'sinin yurt içi dergilerde, 293(%40,8)'ünün SCI-E, 25(%3,5)'inin SCI ve 34(%4,7)'ünün diğer yurtdışı dergilerde yayın olduğu belirlendi. Yıllar içinde prospektif tasarımda olan tez çalışmalarının oranı azalmaktayken; deneysel ve retrospektif tez çalışmalarının arttığı belirlendi (p<0,05). Yapılan korelasyon analizinde, yayın yılı ile çalışma atıf sayısı arasında, yayın yılı ile derginin impaktı arasında, tez yılı ile dergi impaktı arasında ve tez yılı ile çalışma atıf sayısı arasında negatif yönde zayıf korelasyon ilişkisi bulunurken; tez yılı ile çalışma olgu sayısı arasında, tez yılı ile PubMed'de yer alma durumu arasında, yayın yılı ile çalışma olgu sayısı arasında, yayın yılı ile PubMed'de yer alma durumu arasında pozitif yönde zayıf korelasyon ilişkisi olduğu belirlendi. Sonuç: Yıllar içerisinde Anesteziyoloji ve reanimasyon alanındaki prospektif olarak dizayn edilmiş tezlerin ve klinik tezlerin sayısı azalsa da, yayına dönüşen tez sayısında artış bulunmaktadır. Yayına dönüşen tezlerin yurt dışı ve SCI-E dergilerde yayınlanma oranı artmasına karşın, yıllar içerisinde SCI dergilerde yayınlanan tez oranı ve dergilerin impakt faktörlerinde azalma dikkati çekmektedir. Gelecekte anesteziyoloji ve reanimasyon alanında impaktı daha yüksek dergilerde yayınlanabilecek tezlerin arttırılabilmesi için çalışılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Anesteziyoloji, tez, yayın, makale, bilimsel araştırma