Ankara kentsel hava kalitesinin iki farklı istasyonda eş zamanlı yapılan ölçümler ile değerlendirilmesi

Bu çalışma, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Ankara Siteler ve Sıhhiye'de işletilen hava kalitesi izleme istasyonlarında gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, bu istasyonlardan 2021 yılı için elde edilen gerçek zamanlı gaz ölçüm sonuçları değerlendirilmiştir. Ayrıca bu istasyonlarda kış ve yaz döneminde Thermo marka dikot örnekleyici ile toplanan PM2.5 ve PM10-2.5 örneklerinin kimyasal kompozisyonları elementel karbon, organik karbon, iyonlar ve elementler açısından analiz edilmiştir. Her iki istasyonda NO2 ve NOx ortalama değerlerinin ülkemizde geçerli olan hava kalitesinin değerlendirilmesi ve yönetimi yönetmeliğinde verilen limit değerleri aştığı bulunmuştur. Siteler'de belirlenen CO ve SO2 değerlerinin Sıhhiye'de ölçülen ortalama değerlerin üstünde olduğu belirlenirken, Sıhhiye'de ölçülen ortalama NOx konsantrasyonunun Siteler'de belirlenen değerden yüksek olduğu bulunmuştur. Siteler istasyonunda ince PM fraksiyonunda belirlenen OC, EC, TC, NH4+, K+, Ca2+ ve Cl- değerlerinin oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Kirletici kaynakları hakkında kabaca bilgi edinmek amacıyla Siteler istasyonunda üretilen element verisi için zenginleştirme faktörü hesaplanmıştır. Cu, Ni, As, Hg, Cr, Pb, Mo, Se, Cd, Sb ve Ag elementleri için hesaplanan zenginleştirme faktörü değerinin >10 olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bu sonuç, söz konusu bu elementlerin Siteler istasyonunda topraktan farklı kaynaklardan atmosfere salındığını göstermektedir. Her iki istasyonda toplanan PM örneklerinin kimyasal kompozisyonunu etkileyen kirletici kaynaklarını belirlemek amacıyla üretilen veri setine faktör analizi uygulanmıştır. Siteler istasyonunda toplanan PM örneklerinin kimyasal kompozisyonunu etkileyen sekiz farklı kirletici kaynağın (sanayi, kömür yanması, ikincil inorganik aerosol, yol tozu, metal işleme, biyo-kütle yanması, metal sanayi ve başka bir yanma kaynağı) olduğu saptanırken Sıhhiye istasyonunu etkileyen kaynakların yol tozu, bölgesel kirlilik, trafik ve biyo-kütle yakılması emisyonu olduğu bulunmuştur.