Anne ile çocuk arasındaki soybağı

Soybağı kişinin kim olduğunu bilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Nitekim Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmede (BMÇHS) de her çocuğun ana ve babasını bilme ve onlar tarafından bakılma hakkı olduğu kabul edilmiştir. Soybağının tespiti çocuk bakımından önemli olduğu gibi devletler içinde büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple birçok devlet soybağının tespitine ilişkin davaları kamusal yönlü davalar olarak nitelendirmiştir. Ülkemizde de kamu düzeniyle ilişkilendirilen soybağının tespitine ilişkin düzenlemeler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu1 'nun (TMK) 282 vd. maddelerinde yer almaktadır. Baba ile çeşitli şekillerde soybağının kurulmasını mümkün gören kanun koyucu ana ile kurulacak olan soybağı için tek yolun doğum olduğunu ön görmüştür. Ancak gelişen ve değişen toplum ve tıp bilimi sayesinde ana ile doğum dışı yollarla da soybağının kurulabilmesi olası hale gelmiştir. Peki ana ile doğum dışı bir yolla soybağının kurulamayacağını düzenleyen TMK ile maddi gerçeklik çelişirse ne yapılmalıdır? Böyle bir durumla karşılaşılması durumunda kanun hükmünün doğrudan uygulanması kamusal düzene ilişkin kabul edilen ve kanunun özünde yatan nesebin doğru tespit edilmesi isteğine aykırı olacaktır. Bu çalışmamda ana ile çocuk arasında doğum dışı yollarla soybağının kurulması durumunda ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklardan ve bu uyuşmazlıkların çözümü niteliğinde önerilerden bahsedilecektir.