Annelerin emzirmeyi sonlandırma yöntemleri ve deneyimlerinin incelenmesi: Karma yöntem çalışması

Amaç: Bu araştırma annelerin emzirmeyi sonlandırma yöntemleri ve emzirmeyi sonlandırma sürecindeki deneyimlerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Nitel ve nicel yöntemleri içeren eş zamanlı/paralel karma yöntemler kullanılarak yapılan bu çalışma Batman 1 nolu aile sağlığı merkezinde Mayıs 2024- Kasım 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi 1 nolu Aile Sağlığı Merkezine başvuran, 0-36 ay arası bebekleri/çocukları olan anneler arasından nicel yöntem için 220, nitel yöntem için 15 anneden oluşmuştur. Araştırmanın verileri "Tanıtıcı Özellikler Veri Toplama Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde nicel yöntem de sayı, yüzde ve ortalamalar için Pearson Ki-Kare testi ve Fisher's Exact testi uygulanmıştır. Analizler IBM SPSS 27 programında gerçekleştirilmiştir. Nitel yöntem için tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Nicel verilerin analizinde katılımcıların yaş ortalamasının 32,02±5,39 olduğu, ortalama emzirmesi süresinin 19,37±4,48 olduğu görülmüştür. Emzirmeyi sonlandırma nedenleri arasında en sık görülen neden %24,1 oranıyla bebeğin gece/gündüz çok sık emmesi ve annede yorgunluk oluşturmasıdır. Emzirmeyi sonlandırmada kullanılan yöntemler arasında en sık tercih edilen yöntem %29,1 ile birden kesme, %18,6'sı azaltarak kesme, %5,5'i bebeğin kendiliğinden emmeyi bırakması, %9,1'i memeye saç koyma, %16,8'i memeye salça sürme, %8,6'sı memeye biber sürme, %6,4'ü biberonla ek besin verme, %5,9'u sabır taşı yöntemini kullanmıştır. Bu süreçte zorlananların oranı %67,3'tür. Emzirmeyi sonlandırma döneminde eğitim almadığını belirtenlerin oranı ise %95,5'tir. Bilgi ve eğitim kaynakları olarak en fazla başvurulan kaynak %44,5 oranıyla anne ve kayınvalide olmuştur. Nitel verilerin analizinde annelerin emzirmeyi sonlandırma sürecindeki deneyimlerine yönelik 6 ana tema ve 25 alt tema elde edilmiştir. Bu ana temalar; annelerin emzirme süreci ve anne sütü ile ilgili düşünceleri, annelerin emzirmeyi sonlandırma nedenleri, emzirmeyi sonlandırmada karşılaşılan zorluklar/güçlükler, emzirmeyi sonlandırmada kolaylaştırıcılar, emzirmeyi sonlandırmada kullanılan yöntemler/uygulamalar, annelerin emzirmeyi sonlandırma sürecindeki duygularıdır. Sonuçlar: Annelerin emzirmeyi sonlandırma nedenlerinin başında bebeğin gece/gündüz çok sık emmesi ve annede yorgunluk oluşturması yer almıştır. Bu oran çalışan annelerde daha yüksek bulunmuştur. Annelerin emzirmeyi sonlandırırken farklı yöntemler kullandıkları, zorlandıkları ancak bu konuda eğitim almadıkları saptanmıştır. Bilgi kaynağı olarak sağlık profesyonellerinin az bir oranda tercih edildiği görülmüştür. Annelerin emzirmeyi sonlandırma sürecinde yıpranma, bebeğin hakkını elinden almış olma fikri/suçluluk/yetersizlik, anne- bebek arasındaki bağın kopacağı hissi gibi olumsuz hislere kapıldığı saptanmıştır. Ancak süreci tamamlayan anneler zorlandıkları, yıprandıkları bu sürecin sonunda rahatladıklarını ifade etmişlerdir. Anahtar kelimeler: Anne sütü, emzirmeyi sonlandırma, sütten kesme, hemşirelik, karma yöntem