Annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi ve tutumları

Yenidoğan tarama programı, yenidoğan döneminde sık görülen ve erken dönemde belirti vermeyen hastalıkları tespit etmek için yürütülen bir toplum sağlığı hizmetidir. Bu program, tedavi edilebilir veya tedavi edilmediğinde kalıcı sekel bırakan hastalıkları erken teşhis ederek mortalite ve morbiditeyi önlemeyi amaçlamaktadır. Toplumun sağlığını korumak ve yükseltmekte önemli bir role sahip olan hemşireler kadar ailelerinde sorumlulukları bulunmaktadır. Bunun için çocuk hemşireleri yenidoğan tarama testlerinin zorunlu uygulanmasına rağmen doğru ve güvenilir şekilde gerçekleştirilmesi için anneleri bilgilendirmelidir. Annelerin yenidoğan tarama programları hakkında bilgi sahibi olması ve olumlu tutum sergilemesi bebeklerin sağlığı açısından büyük önem taşır. Buna bağlı olarak annelerin tarama testlerine zamanında ve doğru şekilde katılmalarını sağlar, böylece erken teşhis ve tedavi fırsatlarını artırmaktadır. Bu çalışmada annelerin yenidoğan taramaları hakkındaki bilgi ve tutumlarını belirlemek amaçlanmıştır. Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma Nisan 2023-Ağustos 2023 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Hitit Üniversitesi Çorum Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi kadın hastalıkları ve doğum servisindeki postpartum dönem anneleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklem seçim kriterlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 250 anne ile yürütülmüştür. Veriler "Annelere yönelik tanıtıcı bilgi formu" ve "Yenidoğan Taramaları Hakkında Anne Bilgi ve Tutumları Ölçeği (YTHABTÖ)" ile toplanmıştır. Ölçek 13 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek minimum ve maksimum değerler 0-52 arasında değişmektedir. Ölçekten alınan puan yükseldikçe annelerin bilgi ve tutumları azalmaktadır. Verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS istatistik paket programı ile yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde bilgi formu ve ölçek ile elde edilen verilerin birim sayısı (n), yüzde (%), ortalama ± standart sapma ( ), medyan (M), minimum (min) ve maksimum (max) değerler olarak raporlanmıştır. Sayısal değişkenlere ait verilerin normal dağılımı Shapiro Wilk normallik testi ile değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılım sağlamadığı görülmüştür. İkili grupları karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla grubun karşılaştırılmasında Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Yaş, ölçek alt boyutları ve toplam arasındaki ilişki Spearman rho katsayısı ile değerlendirilmiştir. Postpartum annelerin yaş ortalaması 29,16±5,85 olup, %60,8'inin multipar olduğu belirlenmiştir. Annelerin YTHABTÖ'den aldıkları toplam puan ortalaması 16,02±6,16 iken, annelerin eğitim durumu, yaşadığı yer, gelir düzeyi, sağlık güvencesi varlığı, aile tipi, eşin akraba olma durumu, ailede kalıtsal hastalık varlığı, gebelik sayısı, gebelikte düzenli kontrol yaptırma konu ile ilgili bilgiye ulaşma durumuna göre YTHABTÖ toplam puan ortalaması arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Aynı zamanda annelerin ölçek toplam puanı ile tutum, kavram ve bilgi alt boyutları arasında çok güçlü düzeyde pozitif yönde korelasyon olduğu belirlenmiştir (sırasıyla; rho= 767, p<0,001; rho= 736, p<0,001; rho= 782, p<0,001). Sonuç olarak, annelerin yenidoğan taramaları hakkında bilgi sahibi oldukları ve olumlu tutum sergiledikleri, ancak bu bilginin istenilen düzeyde olmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda çocuk hemşireleri, annelere yenidoğan taramaları konusunda bilgilendirme yapmalı ve danışmanlık hizmeti sağlamalıdır. Anahtar Kavramlar: Yenidoğan taramaları, Anne, Hemşire, Bilgi, Tutum