Anonim şirket devir işlemlerinde kanuna karşı hile

Türk Ticaret Kanunu'nun "Kanuna karşı hile" kenar başlığı altında düzenlenen 356. maddesinde anonim şirketlerin şirketin kuruluşundan sonraki ilk iki yıl içinde sermayenin onda birini (1/10) aşan bedelle bir ayın ya da işletmeyi devralması veya kiralaması için yapılan sözleşmenin geçerliliği bazı kurallara tabi tutulmuştur. "Kuruluştan sonraki devralmalar" olarak nitelendirebileceğimiz sözleşmelerin geçerli olabilmesi için devralınan ya da kiralanan ayın veya işletmelere bilirkişi tarafından değerleme raporu hazırlanmasının yanında sözleşmenin genel kurul tarafından onaylanması ve ticaret siciline tescil edilmesi gerekir. TTK m. 356'da yer alan kurallar, ayni sermaye taahhüdü ile kurulan anonim şirketler için zorunlu olan kuruluş prosedürlerinin dolanılmasını engellemek adına öngörülmüştür. İlgili hüküm Alman hukukunda 1884'ten, Türk Hukukunda 1956'dan beri yer almaktadır. Her iki hukuk sisteminde de uzun süredir yer almasına karşın "kuruluştan sonraki devralma hükümleri" pek fazla uygulama alanı bulmamıştır. Uygulama alanı bulmamış olması, kuruluş sonrası devralma düzenlemelerinin anonim şirketlerin yaptığı işlemler üzerinde önemli hukuki sonuçlar doğurmayacağı anlamına gelmemektedir. Kuruluş sonrası devralma prosedürünün gerçekleştirilmemesi veya başarıyla tamamlanamaması halinde Türk Ticaret Kanunu hem borçlar hukuku kapsamındaki hukuki işlemin hem de tasarruf işleminin geçersiz olduğunu öngörmektedir. TTK m. 356 hükmünün kapsamının çok geniş olması sonucunda uygulamada sorunlara yol açabilecek nitelikte olduğundan çalışmada bu sorunlara değinilecek ve çözüm üretilmeye çalışılacaktır. Çalışmada TTK m. 356 düzenlemesi kapsamındaki sorunlar ele alınacak ve şirketler hukukundaki uygulamalarına yer verilecektir. Anahtar Kelimeler: Anonim Şirket, Kanuna Karşı Hile, Kuruluştan Sonra Devralma