Antalya'da kültürel ve toplumsal hayat (1923-1932)

Bu çalışmada Cumhuriyetin ilk yıllarında Antalya'nın kültürel ve toplumsal hayatı incelenmektedir. 20. yüzyılın başlarında Antalya, Anadolu'nun güneyinde, nüfusu 20.000'den daha fazla olmayan küçük bir liman kentiydi. Fakat bu dönemde Giritli göçmenlerin kente gelişi, Antalya'nın nüfus yapısında önemli bir değişime neden oldu, 1900 ile 1908 yılları arasında Antalya'ya 4.690 Girit göçmeni iskân edildi. Kentin maruz kaldığı kitlesel göçler Balkan Savaşları döneminde de devam etmiştir. Bu dönemde Antalya'ya Selanik'ten 4.000 göçmen daha geldi. Ne var ki bütün bu kitlesel göçler kentin tanık olduğu son nüfus hareketleri olmamıştır. Lozan Anlaşması'nda Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanan Nüfus Mübadelesi protokolü, Türkiye'de yaşayan Rumlar ile Yunanistan'da yaşayan Müslümların değişimini öngörüyordu. Antalyalı Rumlar, daha anlaşma imzalanmadan önce, 1922 yılında, Antalya'dan Yunanistan'a göç ettiler. 1924 ile 1933 yılları arasında da Selanik ve Ege adalarında yaşayan 3.828 Müslüman Antalya'ya iskân edildi. Bütün bu nüfus hareketleri nedeniyle, Cumhuriyetin erken dönemlerinde Antalya, resmi devlet belgelerinde ?muhacirler kenti? olarak adlandırılmıştır.1920'li yıllara gelindiğinde, kentin 20. yüzyılın ilk yıllarındaki nüfusu büyük ölçüde değişmişti. Kent nüfusundaki bu köklü değişim Antalya'nın kültürel ve toplumsal hayatı üzerinde de bir etki yarattı. Bu tezin iddiası, Cumhuriyetin ilk on yılında kentin kültürel ve toplumsal hayatı üzerinde kitlesel göçlerin büyük bir etkisi olduğudur.Bu dönemde, ayrıca, eğitimin ve asri kültürün yaygınlaştırılması çabalarına, peşi sıra sivil toplum örgütlerinin kurulmasına da tanık olunmuştur. Bu nedenle tezde Cumhuriyetin ilk on yılında Antalya'da da uygulamaya konulan Cumhuriyet reformları üzerinde de durulmuş, kentlilerin külürel ve toplumsal hayatta tatbik edilen bu reformlara verdikleri tepkiler de ele alınmıştır.Çalışma birincil kaynaklara dayanmaktadır. Araştırmada sözlü ve yazılı kaynaklardan faydalanılmıştır. Araştırmanın kaynaklarını üç farklı grup altında incelemek mümkündür. Birinci grup, merkezi ve yerel arşiv belgelerinden; ikinci grup, yerel gazeteler ve Türkçe, Yunanca hatıralardan; üçüncü grup kaynaklar ise sözlü tanıklardan oluşmaktadır.