Antepfıstığı'nda direk somatik embriyogenesis ile klonal çoğaltma

ÖZ ANTEPFISTIĞI' NDA DİREK SOMATİK EMBRİYOGENESİS İLE KLONAL ÇOĞALTMA BALOĞLU, Ülkü Yüksek Lisans Tezi, Biyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Mehmet ÖZASLAN Mayıs 2003, 53 sayfa Ülkemiz, Antepfıstığı'nın dünyadaki gen merkezi üzerindedir. Bu nedenle, Antepfıstığı, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde çok eski yıllardan beri yetiştirilmekte ve bölge ekonomisine önemli katkılarda bulunmaktadır. Antepfıstığı, özellikle yağ ve protein oranı yüksek bir meyvedir ve oldukça fazla konsantre besin değerine sahiptir. Heterozigotik yapısı nedeniyle, üretiminde sadece vegetatif çoğaltma yöntemleri önem kazanmaktadır. Köklerime zorlukları nedeniyle çelik ve daldırma gibi vegetatif çoğaltma yöntemlerinin kullanılamaması farklı aşı tekniklerini ön plana çıkarmıştır. Ancak bu yöntemin yavaş ve pahalı olması yeterli sayıda çoğaltım materyali eldesini sınırlandırmaktadır. Bu nedenle Antepfıstığı anaç ve çeşitlerinin yoğun klonal çoğaltımında, diğer türlerde olduğu gibi, yeni bir teknik olan doku kültürlerinin kullanılma olanakları araştırılmaktadır. Bununla birlikte, Antepfıstığı'nda bulunan fenolik bileşikler doku kültürü tekniklerinin uygulanabilirliğini negatif yönde etkilemektedir. Bu çalışmada, Pistacia vera L. ev Siirt'te ilk kez 'nurse culture' tekniği ile in vitro fenolik bileşiklerin engellenmesi üzerinde araştırmalar yapılmış ve bu amaçla döllenmiş embriyolar ve sürgün meristemleri kullanılmıştır. 2002 yetiştirme döneminin Temmuz ayı ikinci yansında alınan döllenmiş embriyolardan en yüksek oranda direk somatik embriyogenesis elde edilmiştir. Nicotiana tabacum ev Samsun kalluslarının fenolik bileşikleri engellediği belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Doku kültürü, Pistacia, nurse culture, fenolik bileşikler İ