Antiepileptik kullanan çocuklarda plazma homosistein, asimetrik dimetilarjinin (ADMA) ve serum nitrik oksit (NO) düzeyleri

Aterosklerotik kalp hastalıklarına bağlı mortalite ve morbidite günümüzde tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önde gelen sağlık sorunlarındandır. Bu hastalıkların temelinde yatan aterosklerozun klinik belirtileri erişkin dönemde ortaya çıksa da, öncül temelleri henüz çocukluk yaş döneminde atılmaktadır. Erken dönemde risk faktörlerinin belirlenmesi ve önlenmesi gelecekte ateroskleroza bağlı gelişebilecek komplikasyonları azaltmada maksimum faydayı sağlayacaktır.Son zamanlarda yapılan çalışmalarda çocuklarda uzun süreli antiepileptik kullanımının erken ateroskleroz gelişimine yol açabileceğinden sıkça bahsedilmektedir. Ateroskleroz riskini değerlendirmede homosistein, ADMA ve NO gibi birtakım laboratuvar belirteçleri giderek daha fazla oranda klinik pratiğe girmektedir. Bu çalışmada homosistein ile beraber ilk kez ADMA ve NO düzeyleri çocukluk yaş grubunda antiepileptik ilaç alan hastalarda erken başlangıçlı ateroskleroz riskini değerlendirmek amacıyla çalışılmıştır.Bu çalışmada, yaş aralığı 7 ila 16 yaş arasında olan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Çocuk Nörolojisi Bilim Dalında epilepsi tanısı ile takip edilen ve en az bir yıl ve üzerinde valproik asit tedavisi alan 26 hasta ve okskarbazepin tedavisi alan 27 hasta ile kontrol grubu olarak genel pediatri polikliniğinde takip edilen 24 sağlıklı çocukta yapılmıştır. Çalışmaya katılan çocukların fizik muayeneleri yapılmış, kan örnekleri alınmış; homosistein, ADMA ve NO düzeyleri ölçülmüştür.Bu çalışmada, VPA ve OXC alan hasta grupları; homosistein, ADMA ve NO düzeyleri açısından, kontrol grubu ile istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Fakat olguların ilaç kullanım süresi ile tHcy düzeyi arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tesbit edilmiştir. OXC ve VPA gruplarının aksine kontrol grubunda hiçbir olguda tHcy düzeyi hiperhomosistinemi için eşik değer kabul edilen 13,1 µM/L'nin üzerinde ölçülmemiştir. Ateroskleroz kaskadını tetikleyen bağımsız risk faktörü olan homosistein antiepileptik kullanım süresi uzadıkça buna paralel olarak hastalarda daha yüksek değerlerde ölçülmüştür. Bu son iki bulgu antiepileptik kullanan çocuklarda artmış ateroskleroz riskini destekler niteliktedir.Özetle; uzun süreli antiepileptik ilaç alan çocuk hastalarda artmış ateroskleroz riskine yönelik plazma homosistein düzeyleri belirli aralıklarla ölçülmelidir. Hasta grupları kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ADMA ve NO düzeyleri açısından anlamlı bir fark göstermeseler de bu hastaların uzun dönem takiplerinde belki de hiperhomosistineminin tetiklediği, beklenen ADMA artışı ve NO düşüklüğü tespit edilebilecektir. Bu nedenle bu konunun açıklığa kavuşturulması için geniş kapsamlı prospektif çalışmalar yapılmalıdır.