Neo-klasik realist perspektif açısından 1960-1971 yılları arasında değişen Türkiye-Sovyetler Birliği ilişkilerinin değerlendirilmesi

İkinci Dünya Savaşı sonrası Türkiye kendisine Sovyetler Birliği'ni kendisine tehdit olarak algılıyordu. Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile ilişkileri 1960-1971 yılları arasında değişmiştir. Bu değişim ile Türk Dış Politikası'nda çok yönlü dış politika dönemi başlamıştır. Türkiye'nin dış politikada çok yönlülüğe geçişine hem uluslararası sistemin hem de iç faktörlerin etkisi olmuştur. Uluslararası sistemde yumuşama döneminin başlangıcı ve Türkiye'nin sistemde yalnız bırakılması Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile ilişkilerinin gelişmesini sağlamıştır. Ayrıca 1960-1971 yılları arasındaki Türk siyasi liderlerin bakış açısı da Türkiye-Sovyetler ilişkilerini etkileyen bir başka unsurdur. Yani Türkiye-Sovyetler ilişkilerini açıklamak için sadece sistemik veya sadece yerel faktörlere odaklanmak yeterli olmayacaktır. Bu bağlamda bu çalışma ele aldığı dönemdeki Türkiye Sovyetler Birliği ilişkilerini bütüncül şekilde ele alabilmek için neoklasik realizmden yararlanmıştır. Neoklasik realizme göre devletlerin dış politikalarını etkileyen en önemli unsur uluslararası sistemdir. Ve uluslararası sistem analizde bağımsız değişken olarak ele alınır. Bu ara değişkenler ise devletlerin iç faktörleridir. 1960'larda Türk-Sovyet ilişkilerinde yaşanan değişim bu çalışmanın bağımlı değişkenini oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu tez, 1960'larda Türkiye ve Sovyetler Birliği'nin iç faktörlerden süzülen sistemik uyaranlar sonucunda dostane ilişkiler kurduğunu iddia etmektedir. Bu bağlamda bu tezde öncelikle uluslararası sistemde yaşanan olaylar ve bunların sistemin karakteristiğine etkisi ele alınmıştır. Daha sonra askeri cunta yönetimi, koalisyonlar dönemi ve son olarak Demirel hükümeti olarak dönemlere ayrılarak iç faktörlerin dış politikaya nasıl etki ettiği ortaya koyulmuştur. Anahtar Sözcükler Neoklasik realizm, ara değişkenler, Türk Dış Politikası, SSCB, çok yönlü dış politika