Arı ekmeğinin biyokimyasal, duyusal karakterizasyonu ve biyolojik aktivitesinin in vitro belirlenmesi

Geçmişten günümüze yapılan araştırmalar, doğal arı ürünlerinin birçok hastalığa karşı koruyucu olarak veya tedavi amaçlı kullanılabileceğini göstermektedir. Bu anlamda geleneksel, tamamlayıcı ve fonksiyonel tıp uygulamaları arasında yer alan apiterapi, arı ürünlerinin (bal, balmumu, propolis, arı poleni, arı sütü, arı ekmeği, arı zehri, apilarnil ve arı kovanı havası) kullanıldığı doğal bir tedavi yöntemidir. Apiterapide kullanılan ve arı ürünleri arasında nispeten az bilinen arı ekmeği (perga); arılar tarafından toplanan çiçek nektarı ve polenin arının kendi vücut salgıları, bal ve balmumu ile karıştırılıp petek gözlerine depolanması burada bakteri ve mayaların yardımıyla anaerobik şartlarda laktik asit fermantasyonu sonucu oluşan bir üründür. Bu çalışmada son yıllarda ilgi çeken arı ekmeğinin hem fizikokimyasal, biyokimyasal ve duyusal özelliklerinin belirlenmesi; hem de biyolojik aktivitesine yönelik olarak MTT ve NKA analizleri ile sitotoksik, COMET ve MN testi ile genotoksik ve antigenotoksik, total 5mC tayini ile epigenetik etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Aroma maddelerinin ve yüzde oranları GC-MS cihazında SPME tekniği kullanılarak belirlenmiştir. Arı ekmeğinin toplam protein içeriği %19,06; nem içeriği %17,89; kül içeriği %2,53; yağ içeriği %9,16 olarak bulunmuştur. Arı ekmeğinin toplam fenolik içeriği 9,91 mg GAE/g, toplam flavonoid içeriği 0,32 mg QE/g olarak bulunmuştur. Arı ekmeğinin antioksidan kapasite analizlerine göre ABTS.+ kapasite değeri 0,55 mM Trolox/mL, CUPRAC değeri 12,97 mg Trolox/g olarak belirlenmiştir. Yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlar, geçmişte yapılan diğer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırıldığında küçük farklılıklar olduğu görülse de sonuçların birbirini destekler nitelikte olduğu saptanmıştır. Arı ekmeğinin fizikokimyasal, antioksidan kapasite ve duyusal karakterizasyon özellikleri ürünün toplandığı bölge, iklim, bitki örtüsü, toplanma ve depolanma şekli, arının türü, arı kolonisinin durumu gibi birçok parametreye bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Biyolojik aktivitesinin belirlenmesi amacıyla BEAS-2B ve A549 hücreleri üzerinde yapılan MTT ve NKA sitotoksisite test sonuçlarına göre arı ekmeğinin uygulama konsantrasyonlarının (6,25-800 µg/mL) sitotoksik etki göstermediği belirlenmiştir. Comet testi ile değerlendirilen genotoksisite sonuçlarına göre, 100, 200, 400, 800 µg/mL konsantrasyonda uygulanan arı ekmeğinin BEAS-2B ve A549 hücrelerinde muamelesiz negatif kontrol grubuna kıyasla genotoksik etki oluşturmadığı, diğer yandan H2O2 ile DNA hasarına uğratılan hücrelerde antigenotoksik etkisi değerlendirildiğinde tek başına H2O2 uygulanan pozitif kontrole göre hasarı azalttığı belirlenmiştir. MN testi ile değerlendirilen genotoksisite sonuçlarına göre, 100, 200, 400, 800 µg/mL konsantrasyonda uygulanan arı ekmeğinin insan lenfosit hücrelerinde muamelesiz negatif kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir artışa neden olmadığı yani genotoksik etki oluşturmadığı, diğer yandan H2O2 ile DNA hasarına uğratılan hücrelerde antigenotoksik etkisi değerlendirildiğinde tek başına H2O2 uygulanan pozitif kontrole göre hasarı azalttığı belirlenmiştir. Arı ekmeğinin BEAS-2B hücrelerinde 24 saat süre ile uygulanmasının ardından tüm uygulama gruplarında kontrol grubuna kıyasla total genomik DNA metilasyonunda azalma olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, arı ekmeğinin güçlü antioksidan aktivitesine bağlı hücre ve DNA hasarını azaltıcı aktivite gösterdiğini ortaya koymuştur.