AR-GE harcamaları ve temel makro ekonomik değişkenler arasındaki ilişkinin Türkiye ekonomisi üzerine etkilerinin incelenmesi

Küreselleşen dünya, artan rekabet, hızla büyüyen ekonomiler Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerini daha önemli hale getirmektedir. Özellikle teknolojide meydana gelen artışlar karşısında evrilen dünya düzeni Ar-Ge yatırımlarını ön plana çıkarmaktadır. AR-GE yatırımlarının reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH)'ya doğrudan etkisi olmadığı gözükse de aslında verimlilik düzeyinde artışa neden oluşu bunun yanında üretkenlik seviyelerini yükselterek sektörleri ve dolaylı yoldan da olsa ekonomik büyümeyi etkilediği bilinmektedir. Bunun yanında küresel ticarette sağlayacağı avantajlar göz önüne alındığında ülkelerin en çok üzerinde durduğu konu AR-GE yatırımlarıdır. Yarattığı istihdam alanı ise, en önemli dinamiklerden birini oluşturmaktadır. Türkiye için ise AR-GE yatırımlarının dinamiklerinin belirlenmesi oldukça elzemdir. Çalışma bu kapsamdan yola çıkarak 1996-2021 yılı aralığında Türkiye ekonomisine ait AR-GE yatırımlarının makro ekonomik değişkenler aracılığıyla belirleyenlerini Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik testi aracılığıyla incelemiştir. Bu kapsamda kullanılan bağımlı değişken AR-GE yatırımları iken modele bağımsız değişken olarak ekonomik büyüme, ticaret haddi ve istihdam eklenmiştir. Elde edilen sonuçlar ilgili dönem için yalnızca istihdamın negatif bileşeninin, AR-GE yatırımlarını negatif etkilediğini ortaya koyarken, diğer değişkenler ile aralarında herhangi bir ilişki tespit edilmemiştir. Bu sonuçların Türkiye ekonomisi için oldukça dikkat çeken bir noktayı da göstermektedir AR-GE harcamaları istenilen düzeyde değildir. Öncelikle AR-GE yatırımlarının büyümeyi etkileme kanalına sahip olması için vergi teşvikleri uygulanarak firmaların bu alanda yatırım yapması teşviki arttırılabilir. Ayrıca ilgili kişilerin eğitimlerinin arttırılması gerekmektedir. Ayrıca özellikle günümüzde hızla artan bir trende sahip olan çevreci politikalar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapılması desteklenebilir. Anahtar Kelimeler: AR-GE yatırımları, büyüme, istihdam, ticaret, nedensellik