Arap Baharı bağlamında Türkiye'nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkileri

Şeyda Özyürek

Yüksek LisansAçık Erişim

TR

|EN

Arap Baharı bağlamında Türkiye'nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkileri

2016

0 görüntülenme

0 i̇ndirme

Danışman: Yrd. Doç. Dr. Murat Alakel

Özet (TR)

002 yılında AK Parti'nin iktidara gelmesiyle Türkiye çok yönlü aktif bir dış politika izlemeye başlamıştır. Hem AB'ye giriş hedefi doğrultusunda reformlarını hızlandırarak Batı ile ilişkilerini ilerletmiş hem de mirasçısı olduğu Osmanlı İmparatorluğu'nun asırlarca egemen olduğu Ortadoğu bölgesindeki ülkelerle de kuruluşundan itibaren hiç olmadığı kadar iyi ilişkiler içerisinde olmuştur. ABD'de Bush yönetimi 11 Eylül saldırıları sonrası Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesini uluslararası terörün oluşması için uygun bir zemin olarak görüp, bölgedeki ülkeleri demokratikleştirme yoluyla bu sorunu çözmek istediğini ifade etmiştir. Bu bağlamda Genişletilmiş Orta Doğu ve Kuzey Afrika Girişimini başlatmış ve Türkiye'yi bölgeye demokratik partner ve model ülke olarak sunmuştur. Özellikle 2003 yılında Irak tezkeresinin kabul edilmemesi, Filistin konusu üzerine duyarlı yaklaşım, bölgedeki çatışmalarda arabuluculuk rolü, demokratik yapısı içinde muhafazakar bir hükümete sahip olması ile bölgedeki ülkelere örnek olması, komşularla sıfır sorun politikasını izlemesi gibi faktörler Türkiye'nin bölgedeki gücünü ve etkisini arttırmıştır. Yaptığı ticari ve enerji anlaşmaları ve yumuşak gücü ile bölgedeki sınırları anlamsız hale getirmeye çalışmıştır. 2011 yılında başlayan bölgedeki yönetimlere karşı halk ayaklanmalarında Türkiye demokratik haklarını talep eden halkın yanında olduğunu söylemiş fakat başta dış müdahelelere karşı olduğunu dile getirmiştir. Tunus, Mısır, Libya ve Yemen'de ayaklanmalar yönetimlerin değişmesine sağlamış ve Türkiye bu yeni yönetimlerle de hemen siyasi ve ekonomik ilişkiler kurma çabasında olmuştur ve bunu büyük ölçüde sağlamıştır. Sonrasında ise olaylar Yemen ve Suriye'de bir iç savaşa dönmüş, Mısır'da ise seçimle gelen iktidar darbe ile yönetimden indirilmiştir. Bu gelişmeler de Türkiye'nin son yıllarda uygulamaya çalıştığı politikada tıkanmalara sebep olmuştur. Irak, Mısır, İsrail, İran, Suriye ve Rusya ile ilişkilerin kötüleşmesi bu duruma örnektir. Bu çalışmada Türkiye'nin Arap Baharı bağlamında Ortadoğu politikası incelenmiştir. Bu konunun seçilmesinde son on üç yılda bölgeye yönelik önceki yıllara göre aktif bir politika izlenmesi ve Arap Baharı'nın ilk yılları da dahil genel anlamda bu politikadan büyük ölçüde yarar sağlanmasının etkisi vardır. Bu politika incelenirken Barkin'in "Realist Sosyal İnşaacılık" yaklaşımından istifade edilmiştir. Türkiye'nin Orta Doğu ilişkileri, GODKA'nın getirdiği uygun zeminle gelişmiş, Arap Baharı başlangıcında elde edilen başarı devam etmiş fakat sonraki dönemde bölgesel ve küresel güçlerin çıkarlarının yeniden tanımlanması sonucu Türkiye dış politikada yalnızlaştırılmış ve Orta Doğu politikası bir çıkmaza girmiştir.