Arap Baharı sürecinde Ürdün rejiminin ayakta kalma stratejileri: Çok düzeyli bir analiz

Bu tez, bölgedeki mevcut siyasi düzeni derinden etkileyen Arap Baharı sürecinde, Ürdün rejiminin varlığını idame ettirmek için geliştirdiği stratejileri ele almaktadır. Bu stratejilerin tam manasıyla ve teferruatlı bir şekilde tespit edilebilmesi için veri toplama aşamasında literatür taraması ile yetinilmemiş; Ürdün'de üç farklı zamanda, toplamda altı ay süren saha çalışması süresince arşiv taraması ve birtakım mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Rejimin varlığını sürdürmek için geliştirdiği stratejiler, çalışmanın giriş kısmındaki 'rejim idamesi' literatüründen hareketle oluşturulan model gereği üç düzeyde (ulusal, bölgesel ve küresel) analiz edilmiştir. Çünkü Ürdün'de rejim, ülke içinden kaynaklanan tehdit edici unsurlara karşı sadece ulusal değil, aynı zamanda bölgesel ve küresel aktörlerle işbirliğine dayalı birtakım stratejiler geliştirerek mücadele etmiştir. Çok düzeyli bu analiz, bir taraftan rejimin bölgesel ve küresel aktörlere duyduğu ihtiyacı açık bir şekilde ortaya koyarken diğer taraftan bu aktörlerin de Ürdün rejiminin varlığına duydukları ihtiyacı gözler önüne sermiştir. Karşılıklı 'ihtiyaç' üzerine bina edilen stratejileri açıklayan bu çalışmanın en temel sorusu, rejimin varlığını idame için ne gibi stratejiler geliştirdiğidir. Bu soruya cevap verilmesi mühimdir, çünkü literatürde, bazı rejimlerin yıkılması ile sonuçlanan bu sürecin başlamasına nelerin yol açtığıyla ilgili çok sayıda çalışma varken, bu olaylar neticesinde bazı rejimlerin varlıklarını nasıl idame ettirdikleri üzerine yeterli sayıda çalışma mevcut değildir. Bu boşluğun doldurulmasına katkı sunmak amacıyla hazırlanan çalışma, Ürdün'deki rejimin varlığını nasıl idame ettirdiğini açıklamakla kalmayacak, güçsüz otokrasilerin idameleri hakkında da fikir oluşmasını sağlayacaktır. Rejimin geliştirdiği stratejileri sorgulayan çalışma, birçok bulguya ulaşmıştır. Buna göre çalışmanın temel bulguları şöyledir: İlk olarak, iktisadi açıdan zayıf bir ülke olan Ürdün'de rejim, halkın rızasını alabilmek ve hoşnutluğunu kazanabilmek için siyasi reformlara başvurmuş ve birçok bölge ülkesindeki uygulamaların aksine şiddet uygulamaktan imtina etmiştir. Rejim varlığını sürdürebilmek için, özellikle bölgesel aktörlerle ilişkilerinde çatışmadan mümkün olduğu kadarıyla kaçınmış ve rakipleriyle bile şartları değerlendiren bir siyaset izlemiştir. Rejim, küresel güçler için çatışma alanı oluşturan bölgesel problemlerde tarafsız kalmak suretiyle uluslararası aktörlerin desteklerinden mahrum kalmamıştır.