Arapçadan Kürtçeye (Kurmancî diyalektine) geçmiş kelimelerin anlamsal analizi

Bu çalışma, Arapça ile Kürtçe arasındaki tarihsel, kültürel ve dilsel etkileşimleri inceleyerek Arapçadan Kürtçeye (özellikle Kurmancî lehçesine) geçmiş sözcüklerin anlam bakımından süreçlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. 7.yüzyılda İslamiyet’in kabulüyle birlikte Arapça, sadece din dili olmanın ötesine geçerek Kürt toplumunda hukuk, edebiyat, eğitim, kültür yaşamının da önemli bir parçası haline gelmiştir. Tarihsel süreçte, iki topluluk arasında güçlü bir kültürel bağ kurularak diller arasındaki etkileşimin kalıcı hale getirilmesine zemin kurulmuştur. Araştırmada; nitel araştırma yöntemleri benimsenmiş, doküman analizi tekniğiyle Arapça-Kürtçe sözlükler, akademik makaleler ve tezler incelenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler, betimsel ve karşılaştırmalı analiz yöntemiyle değerlendirilerek, Arapçadan Kürtçeye geçmiş sözcükler “anlamı değişen”, “anlamı değişmeyen”, “anlamı daralan” ve “anlamı genişleyen” şeklinde sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma, sözcüklerin sadece biçimsel yönleriyle değil, kültürel ve kavramsal düzeyde geçirdiği dönüşümleri de ortaya koymuştur. Araştırma kapsamında elde edilen verilerde Arapça kökenli sözcüklerin Kürtçeye geçişinde sadece dilsel yapının değil, aynı zamanda toplumsal, düşünsel ve dini etkilerin de belirleyici olduğu anlaşılmıştır. İki dil arasındaki etkileşim süreci, sözcük alışverişinden ziyade inanç sistemleri ve yaşam tarzlarının da karşılıklı etkileşime girmesine yol açmıştır. Bu araştırmada, Arapça-Kürtçe arasındaki etkileşimin dilsel olduğu kadar kültürel bir nitelik taşıdığını; Arapçadan Kürtçeye geçmiş sözcüklerin anlam türlerine göre incelenmesinin, her iki toplum açısından tarihsel ve kültürel bağlamda önemli bir kaynak sunduğunu ortaya koymaktadır.