Arapgirli Ali Baba Rûmî'nin Dürrü'l-Fu'âd ve Şeyhü'l-İrşâd'ı (İnceleme, edisyon kritikli metin, indeks)

XIX. yüzyılın ikinci yarısı ile XX. yüzyılın başında yaşadığı düşünülen Ali Baba Rûmî, Kâdirîliğe mensup bir şeyhtir. Müellifin 1321/1903-1904'te tamamladığı Dürrü'l-fu'âd ve şeyhü'l-irşâd; tasavvufi muhtevası ağır basmakla beraber dili ve üslubu itibariyla nasihat-nâme geleneğine eklemlenebilen, biri 601 diğeri 674 sayfa olmak üzere iki nüshadan müteşekkil hacimli bir eserdir. Müellif, eserini Abdülkâdir-i Geylânî, Muhyiddin İbnü'l-Arabî ve Eşrefoğlu Rûmî'den manevi feyz alarak yazdığını ifade etmektedir. Eserin yaklaşık 9500 beyitten oluşan ana bölümleri mesnevi nazım biçimiyle kaleme alınmıştır. Bunun yanı sıra eserde, ana bölümlerde işlenen konuları desteklemek üzere kaleme alınmış, farklı nazım biçimlerinde ve türlerinde çok sayıda manzumeye yer verilmiştir. Rûmî, eserinde bölüm başlıklarına yer vermemiş; zaman zaman konuyu desteklemek ve muhatabını ikna etmek için Arapça kaynaklardan uzun alıntılar yapmıştır. Müellif, eserinde tarikat silsileleri, Hurûfîlerin ve Bâbîlerin bozuk itikadları, bazı kimselerin Mehdî hakkındaki yanlış görüşleri, cehrî zikrin mübah oluşu, hak yoldan sapan çeşitli toplulukların ahvâli, Abdülkâdir-i Geylânî hakkında hatalı bilgiler içeren bazı kitapların eleştirisi, Abdülkâdir-i Geylânî'nin ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin eserlerinin değiştirilip başkalarına mal edilmesi gibi hususları nasihat-âmiz bir üslupla ele almıştır. Muhataplarına muhtevayı en kestirme yoldan ulaştırmayı amaçlayan şair, onların anlayabileceği sade bir dili tercih etmiş; sanatlı anlatımdan uzak durmuştur. Bu çalışmada, biyografik kaynaklarda hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmayan Arapgirli Ali Baba Rûmî'nin hayatını ve edebî kişiliğini ortaya koymanın yanı sıra Dürrü'l-fu'âd ve şeyhü'l-irşâd adlı eserinin çeviri yazılı metnini ve tahlilini araştırmacıların istifadesine sunmak amaçlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle nasihat-name türüyle ilgili genel bilgiler verilmiş; ardından şairin hayatı ve edebî kişiliği, eserinden hareketle ortaya konulmuştur. Eser, biçim ve muhteva yönünden tahlil edilmiş; mevcut iki nüshadan hareketle oluşturulan transkripsiyonlu metin sunulmuştur. Ekler kısmında indekse, yazma nüshalardan örneklere ve eserde geçen bazı mekânlara ait fotoğraflara yer verilmiştir.