Araştırma verilerinin yönetimi: TÜBİTAK projelerinde yer alan araştırmacılar üzerine bir değerlendirme

Doğrulanabilirlik, hesap verebilirlik, görünürlük, geçerlilik, verimlilik, tekrarlanabilirlik ve kaynak tasarrufu sağlama özellikleri nedeniyle araştırma verilerinin paylaşımı giderek önem kazanmaktadır. Sağladığı ekonomik yarar ve kamu yararı nedeniyle, birçok kurum ve kuruluş politika belgelerini araştırma verilerini ve veri paylaşımını kapsayacak şekilde düzenlemektedir. Veri paylaşımı ve araştırma verilerinin yönetimi birbirlerini tamamlayan iki önemli konudur. Araştırmacıların bu alandaki mevcut durumunu saptamak konuyla ilgili planlama ve hizmet geliştirilmede katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) desteğiyle yürütülen araştırma projelerinde yer alan araştırmacıların, araştırma verilerinin yönetimi ve paylaşımı konusundaki uygulamalarını, davranışlarını ve tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 73 farklı üniversiteden 408 araştırmacı katılmıştır. Konuya ilişkin mevcut durumu saptamak için araştırmacılara 34 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Bulgulara göre, araştırmacılar büyük verilerle çalışmamakta, genelde veri yönetim planı hazırlamamakta, verilerini daha çok kişisel bilgisayarlarda saklamakta ve uzun süreli korumaya hazırlamamaktadır. Araştırmacıların verilerini paylaştığı ancak herkese açık bir şekilde paylaşım yapma düzeyinin düşük olduğu görülmektedir. Ayrıca araştırmacılar, araştırma verilerinin yönetimi konusunda eğitime gereksinim duymaktadır ve en çok veri yönetimi planı hazırlama konusunda eğitim gereksinimi vardır. Araştırma verilerinin yönetimi ve veri paylaşımının yaygınlaşması için ulusal ve kurumsal düzeyde hazırlanacak politikalar önemlidir. Bu konuda, Türkiye'de ilerleme kaydedilmesi için ilgili kişi, kurum ve organizasyonların üstlenmesi gereken roller çalışma kapsamında ortaya konulmuştur.