Arifî'nin Süleymannâme'sindeki minyatürlerde saltanata ilişkin simgeler

Saltanat, devlet yapısında var olan çesitli politik ve sosyal formasyonların uygulandıgı bir hükümdarlık biçimidir. Osmanlı saltanat anlayısında, iktidarın tanımlanması açısından güç iliskileri de simgeler aracılıgıyla kurulmustur. Sultanı digerlerinden ayıran, hiyerarsiyi ve düzeni saglayan, diger bir deyisle sultanı her alanda tek yapan tüm unsurlar, sultana ve saltanatına iliskin simgelere dönüsmüstür. Kanunî Sultan Süleyman döneminin (1520-1566) ortalarında beliren yeni saltanat anlayısı, siyasi yapılanmadaki dönüsüm ve gelisimle kendini göstermistir. lk otuz yıllık dönemdeki yenilenme ve evrensel idealler, yerini imparatorluk yapısını resmilestirmeye yönelik çalısmalara bırakmıstır. Dönemin saltanatında yasanan dönüsüm, ayrıcalıklı ilkeler ve biçimlerle dönemin sanat üretimine de yansımıstır. Bu noktada, Kanunî Sultan Süleyman'ın bir Osmanlı hanedanlık tarihi yazması için 1550'lerde ilk kez bir sehnameci ataması dikkat çekicidir. Teze konu olan ?Süleymannâme? adlı minyatürlü yazma eser, Kanunî Sultan Süleyman tarafından atanan ilk sehnameci Fethullah Arif Çelebi'nin (Arifî) 1558'de tamamladıgı Sahnâme-i Al-i Osman'ın besinci cildidir. Süleymannâme'de, Kanunî Sultan Süleyman döneminin 1520 ile 1555 yılları arasındaki baslıca olayları kronolojik sıraya göre anlatılmıstır. Eserde altmıs dokuz adet minyatür bulunmaktadır ve bu minyatürler dönemin saltanat anlayısına iliskin pek çok simge barındırmaktadır. Bu açıdan, Süleymannâme'deki minyatürlerde saltanata iliskin simgelerin arastırıldıgı tez üç bölümden olusmaktadır. Birinci Bölüm, sultanın saltanat simgeleri ve Kanunî Sultan Süleyman dönemi saltanat anlayısının sanat üretimiyle olan iliskisi ile ilgilidir. kinci Bölüm'de, ilk olarak, teze konu olan Süleymannâme adlı minyatürlü yazma eser tanıtılmıs ve saltanat simgelerinin yer aldıgı dört ayrı konu baslıgında minyatürler, sahnelerin konularına göre incelenmistir. Bu sahneler, ?Tahta Çıkıs?, ?Elçi Kabulü?, ?Av?, ?Savas ve Kusatma? sahneleri olarak belirlenmistir. Daha sonra, Süleymannâme minyatürlerinin tümü göz önüne alınarak, saray, taht ve otagın betimlendigi sahneler ele alınmıstır. Ayrı baslıklar altında incelenen ?saray?, ?taht? ve ?otag?ın, saltanat simgesi olarak ne ifade ettigi üzerinde durulmustur. Üçüncü Bölüm'de, tezle ilgili olarak uygulamalı çalısmalar yer almaktadır.