Aristoteles ve İbn-i Sina'nın madde (hyle/heyula) anlayışlarının karşılaştırılması

Bu tez, Aristoteles ve İbn Sina'nın madde anlayışlarını karşılaştırmaktadır. Aristoteles, maddeyi değişimin temelinde yatan bir potansiyel olarak görür ve form ile birlikte doğal dünyayı oluşturur. Madde (hule), form (eidos) tarafından biçimlendirildiğinde fiziksel dünyadaki değişim ve sürekliliği açıklar. İbn Sina, Aristoteles'in madde ve form anlayışını İslam felsefesi bağlamında genişleterek bütünleştirir. Ona göre madde, potansiyellik ve form alma kapasitesine sahiptir. Ayrıca, İbn Sina maddeyi varlığın hiyerarşik düzeninin bir parçası olarak görür. İbn Sina, birincil madde ve ikincil madde ayrımı yapar; birincil madde form almaya hazırdır, ikincil madde ise zaten form kazanmış ve daha fazla dönüşüme açıktır. Aristoteles'in ampirik gözlem ve mantıksal kategorizasyon yöntemlerini kullandığı madde anlayışı, İbn Sina tarafından metafizik ve teolojik bir çerçeveyle zenginleştirilir. İbn Sina, aktif aklın duyusal verileri işlemedeki rolünü vurgulayarak, formları duyusal girdiden soyutlayarak entelektüel bilgiye dönüştürmeyi savunur. Bu süreç, İbn Sina'nın Aristotelesçi ve NeoPlatoncu unsurları İslami bağlamda sentezlediğini gösterir. Tez, Aristoteles ve İbn Sina'nın madde anlayışlarını karşılaştırarak, her iki düşünürün felsefi yaklaşımlarındaki benzerlikleri ve farklılıkları vurgular. Aristoteles'in madde ve form ilişkisine dair dualist ama birbirine bağımlı modeli, İbn Sina tarafından daha geniş bir ontolojik ve teolojik perspektifle ele alınır. Sonuç olarak, bu karşılaştırma, hem Batı hem de İslam felsefesindeki madde kavramlarının evrimini ve etkilerini anlamayı amaçlamaktadır.